محتوای فطرت
جستجو در گوناگون

حضرت ام‏البنين (سلام الله عليها)

حضرت ام‏البنين (سلام الله عليها)

13جمادي‏الثاني سالروز وفات مادر سوگ‏نشين نهر علقمه حضرت ام‏البنين سلام‏الله عليها و شير زن حيدر كرار علي مرتضي عليه‏السلام است.

مشخصات و نسب

نام"فاطمه"و كنيه‏"امُّ البنين"(مادر پسران) است. پدرش حِزام، و مادرش ثمامه يا ليلاست. همسرش علي‏بن ابي‏طالب عليه‏السلام و فرزندانش عباس عليه‏السلام، عبداللّه‏، جعفر و عثمان هستند كه هر چهار نفرْ در سرزمين كربلا و در ركاب امام حسين عليه‏السلام به شهادت رسيدند. آرام‏گاه وي در مدينه منوّره و قبرستان بقيع است.

تاريخ گواهي مي‏دهد كه پدران و داييان حضرت ام‏البنين از دليران عربِ پيش از اسلام بوده و از آن‏ها به هنگام نبرد، دليرْمردي‏هاي فراواني نقل شده است كه در عين شجاعتْ بزرگ و پيشواي قوم خود نيز بوده‏اند، آن‏چنان كه حاكمان زمانْ در برابرشان سرتسليم فرود مي‏آورند. اينان همانان هستند كه عقيل ـ نسبْ‏شناس بزرگ عرب و برادر علي عليه‏السلام ـ به اميرالمؤمنين عليه‏السلام گفت: «در ميان عرب از پدرانش شجاع‏تر و قهرمان‏تر يافت نمي‏شود».

انتخاب ام البنين براي همسري امام علي عليه‏السلام

بعد از شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام ‏الله عليها، علي بن ابي‏طالب عليه‏السلام برادرش عقيل را ـ كه آشنا به علم نسب‏شناسي عرب بود ـ فرا خواند و از او خواست كه برايش همسري از تبار دلاوران برگزيند تا پسر دليري براي مولا به ارمغان آورد.

عقيل، فاطمه كلابيه را براي حضرت برگزيد كه قبيله و خاندانش، بني كِلاب، در شجاعت بي‏مانند بودند، و حضرت علي عليه‏السلام نيز اين انتخاب را پسنديد.

بعد از اين كه عقيل شجره‏نامه‏هاي اَعراب را بررسي و ام‏البنين را انتخاب كرد، حضرت علي عليه‏السلام، او را نزد پدر ام‏البنين فرستاد. پدرخشنود از اين وصلت مبارك، نزد دختر خود شتافت و موضوع را در ميان گذاشت. ام البنين نيز با سربلندي و افتخارْ پاسخ مثبت داد و پيوندي هميشگي بين وي و مولاي متقيان علي بن ابي‏طالب عليه‏السلام برقرار شد.

امام علي عليه‏السلام، در همسرش عقلي سترگ، ايماني استوار، آدابي والا و صفاتي نيكو مشاهده كرد و او را گرامي داشت و از صميم قلب در حفظ حُرمت او كوشيد.

از فاطمه تا ام‏البنين

فاطمه كلابيه، بعد از گذشت مدتي از زندگي مشترك با علي عليه‏السلام، به اميرالمؤمنين پيشنهاد كرد كه به جاي «فاطمه»، كه اسم قبلي و اصلي وي بوده، او را ام البنين صدا زند تا فرزندان حضرت زهرا عليهاالسلام از ذكر نام اصلي او توسط پدرشان، به ياد مادر خويش، فاطمه زهرا عليهاالسلام نيفتند و در نتيجه، خاطرات گذشته، در ذهن آن‏ها تداعي نگردد و رنج بي‏مادري آن‏ها را آزار ندهد.

ام‏البنين و فرزندان حضرت زهرا سلام‏الله عليها

ام‏البنين بر آن بود كه، در زندگي جاي خالي حضرت زهرا عليهاالسلام را براي فرزندان ايشان پر كند؛ مادري كه در اوج شكوفايي پژمرده شد و آتش به جان فرزندان خردسال زد: فرزندان فاطمه زهرا عليهاالسلام در وجود اين بانوي پارسا، مادر خود را مي‏ديدند و رنج فقدانِ مادر را كمتر احساس مي‏كردند.

ام‏البنين عليهاالسلام، فرزندان دختر گرامي رسول خدا صلي‏الله‏عليه‏و‏آله را بر فرزندان خود مقدّم مي‏داشت و بخش عمده محبت و علاقه خود را متوجه آنان مي‏كرد و آن را فريضه‏اي ديني مي‏شمرد؛ زيرا خداوند متعال در كتاب خود، همگان را به محبت آنان دستور داده است.

فرزندان ام‏البنين عليهاالسلام

ثمره زندگي مشترك ام البنين عليهاالسلام با حضرت علي عليه‏السلام، چهار پسر بود كه به دليل داشتن همين پسران، او را ام‏البنين، يعني مادر پسران مي‏خواندند. نام فرزندان ايشان به ترتيب عبارتند از: قمربني‏هاشم حضرت ابوالفضل العباس عليه‏السلام، عبداللّه‏، جعفر و عثمان.

فرزندان ام البنين همگي در كربلا به شهادت رسيدند و نسل ايشان از طريق عُبيداللّه‏ فرزند حضرت ابوالفضل عليه‏السلام ادامه يافت.

با شهادت چهار فرزند ام‏البنين عليهاالسلام در كربلا، اين بانوي شكيبا، به افتخار مادر شهيدان بودن نايل آمد و دركنار همسر شهيد بودن، افتخاري ديگر بر صفحه افتخاراتش افزوده شد.

وقتي خبر شهادت فرزندانش به او رسيد، سرشك اشك از ديده فرو ريخت و با روحيه‏اي قوي در اشعاري گفت: «اي كسي كه فرزند رشيدم عباس را ديدي كه همانند پدرش بر دشمنان تاخت، فرزندان علي عليه‏السلام همه شيران بيشه شجاعتند. شنيده‏ام بر سر عباس عمود آهنين زدند، در حالي كه دست‏هايش را قطع كرده بودند؛ اگر دست در بدن پسرم بود، چه كسي مي‏توانست نزد او آيد و با او بجنگد؟»

فرزندانم به فداي حسين عليه‏السلام

ام‏البنين بَشير را ديد كه فرستاده امام سجاد عليه‏السلام بود و به مدينه آمده بود تا مردم را از ماجراي كربلا و بازگشت كاروان امام حسين عليه‏السلام با خبر سازد. به او فرمود: اي بشير! از امام حسين عليه‏السلام چه خبر داري؟ بشير گفت: خدا به تو صبر دهد كه عباس تو كشته گرديد. ام‏البنين فرمود: از حسين عليه‏السلام مرا خبر ده!

بشير خبر شهادت بقيه فرزندان او را هم اعلام كرد، ولي ام‏البنين پيوسته از امام حسين عليه‏السلام خبر مي‏گرفت و مي‏گفت: فرزندان من و آن‏چه در زير آسمان است، فداي حسينم باد.

چون بشير خبر شهادت امام حسين عليه‏السلام را به آن حضرت داد، صيحه‏اي كشيد و گفت: اي بشير! رگ قلبم را پاره كردي و سپس صدا به ناله و شيون بلند كرد.

اين علاقه او به امام حسين عليه‏السلام دليل كمال معنويت اوست كه آن همه ايثار را در راه مقام ولايت فراموش كرد و تنها از رهبرش سخن به ميان آورد.

ام البنين، پاسدار خاطره عاشورا

از ويژگي‏هاي بسيار مهم ام البنين، توجه به زمان و مسايل مربوط به آن است. وي پس از واقعه عاشورا، از مرثيه‏خواني و نوحه‏سرايي استفاده كرده تا نداي مظلوميت كربلاييان را به گوش نسل‏هاي آينده برساند. ايشان هر روز به همراه پسرِ حضرت عباس عليه‏السلام، عبيداللّه‏ كه همراه مادرش در كربلا حضور داشت و سند زنده‏اي براي بيان وقايع عاشورا بود، به بقيع مي‏رفت و نوحه مي‏خواند.

او با اين اشعار، هم حماسه كربلا را بازگو و هم در قالب عزاداريْ به حكومت وقت نوعي اعتراض مي‏كرد و مردم را كه اطراف او جمع مي‏شدند، از جنايات بني‏اميه، آگاه مي‏نمود.

ام‏البنين عليهاالسلام، واسطه فيض الهي

ام‏البنين، همسر علي عليه‏السلام و مادر سردار كربلا، نزد مسلمانان جايگاهي ويژه دارد، چون نزد خداوند از مقام و منزلتي والا برخودار است، و اين مقامْ به واسطه تقديم خالصانه فرزندان در راه خدا و استواري و عبوديت ايشان است. از اين‏رو، مؤمنانِ حاجت‏مند و دردمند او را به درگاه حضرت باري تعالي شفيع و واسطه قرار مي‏دهند، و غم واندوهشان را با زيارت مزار آن بانو مي‏زدايند.

اهل بيت عليهم‏السلام و ام البنين عليهاالسلام

محبت بي‏شايبه ام البنين در حق فرزندان رسول خدا صلي‏الله‏عليه‏و‏آله و فداكاري فرزندان وي در راه سيدالشهدا، در تاريخ بي‏پاسخ نماند. اهل بيت عليهم‏السلام هم در احترام و بزرگ‏داشت وي كوشيدند و بسيار از او قدرداني كرده، او را سپاس گفتند.

زينب كبري عليهاالسلام پس از رسيدن به مدينه، به محضرش شتافت و شهادت فرزندانش را به او تسليت گفت. ايشان هم‏چنين در مناسبت‏هاي ديگر مثل عيدها، براي اداي احترام، به محضر ام البنين عليهاالسلام مشرّف مي‏شد.

سخن بزرگان در بيان فضايل ام‏البنين عليهاالسلام

عالم جليل‏القدر، زين‏الدين عاملي، شهيد ثاني درباره حضرت ام‏البنين عليهاالسلام مي‏گويد: «ام‏البنين از بانوان با معرفت و پر فضيلت بود. نسبت به خاندان نبوت، محبت و دلبستگي خالص و شديد داشت و خود را وقف خدمت به آن‏ها كرده بود. خاندان نبوت نيز براي او جايگاه والايي قايل بودند و به او احترام ويژه مي‏گذاشتند.» هم‏چنين علامه سيد محسن امين مي‏گويد: «ام البنين عليهاالسلام، شاعري خوش‏بيان و از خانواده‏اي اصيل و شجاع بود.» علي محمد علي دُخَيِّل، نويسنده معاصر عرب در وصف اين بانوي بزرگوار مي‏نويسد: «عظمت اين زن (ام البنين) در آن‏جا آشكار مي‏شود كه وقتي خبر شهادت فرزندانش را به او مي‏دهند، به آن توجه نمي‏كند، بلكه از سلامت حضرت امام حسين عليه‏السلام مي‏پرسد؛ گويي امام حسين عليه‏السلام فرزندِ اوست نه آنان».

سيزدهم جمادي‏الثاني؛ وفات

زندگي سراسر مهر و عاطفه و مبارزه ام‏البنين عليهاالسلام، رو به پايان بود. او به عنوان همسر شهيد، رسالت خويش را به خوبي به پايان رسانيد و فرزنداني تربيت كرد كه فداييِ ولايت و امامت بودند.

او، بعد از زينب كبري عليهاالسلام دار فاني را وداع گفت، ولي تاريخ‏نگاران سال ارتحال او را متفاوت نگاشته‏اند، به طوري كه عده‏اي آن را سال 70 ق بيان كرده‏اند و عده ديگري تاريخ وفات آن مادر فداكار را، سيزدهم جمادي الثاني سال 64 ق دانسته‏اند كه نظر دوم از شهرت بيشتري برخوردار است. ام‏البنين را در بقيع، در جوار امام حسن مجتبي عليه‏السلام، فاطمه بنت اسد عليهاالسلام و ديگر شخصيت‏هاي اسلاميِ مدفون در آن‏جا به خاك سپردند.

بخشي از زيارت نامه ام البنين عليهاالسلام

سلام بر تو اي همسر جانشين رسول اللّه عليه السلام ؛

سلام بر تو كه محبوب زهرايي؛

سلام بر تو اي مادر ماه هاي درخشان؛

خدا و رسولش را گواه مي گيرم كه تو با اهداي فرزندانت و قرباني كردن آن ها در راه آرمان هاي حسين عليه السلام جهاد نمودي؛

گواهي مي دهم كه تو يار و ياور امام علي بن ابي طالب عليه السلام در سختي ها، مشكلات و مصيبت ها بوده اي ؛

گواهي مي دهم كه به خوبي از عهده سرپرستي و نگه داري فرزندان زهراي اطهر عليهاالسلام و اداي امانت ايشان برآمدي؛

تو در نزد خداوند از مقام و منزلت بالايي برخورداري؛ سلام بر تو و بر فرزندان شهيدت!

ابنا

تعداد بازديد:127     1389/3/7 8:45:28 ق.ظ

0 امتياز
0 تعداد

نظر کاربران:


فاطمه -[1391/9/23 2:38:44 ب.ظ]

عالی بود مچکرم

نظر شما درباره ی این مطلب
نام:
متن:
ایمیل:
ارسال این مطلب به دوستان
نام و نام خانوادگی فرستنده:
ایمیل گیرنده:

استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع بلامانع است
درباره ما   تماس با ما