محتوای فطرت
جستجو در گوناگون

بررسي اقوال تاريخ شهادت‌ حضرت فاطمه زهرا (سلام الله عليها)

بررسي اقوال تاريخ شهادت‌ حضرت فاطمه زهرا (سلام الله عليها)

به مناسبت سالروز شهادت حضرت زهراي مرضيه(سلام الله عليها) پيرامون اقوال مختلف شهادت آن حضرت با حجت‌الاسلام «حميد احمدي جلفايي» پژوهشگر مؤسسه علمي فرهنگي دارالحديث و نويسنده كتاب‌هاي «احكام حجاب و عفت، در گلستان مرجعيت»، «بهترين‌ها و برترين‌ها در كتاب و سنت»، «چهل حديث پيرامون حجاب و عفت زنان»، «حجاب برتر (بررسي جايگاه چادر در حجاب اسلامي)» و «صحيفه فاطميه: جامع خطبه‌ها، كلمات قصار، ادعيه، اشعار، فضايل، كرامات و ساير ملحقات حضرت فاطمه» گفت‌و‌گو كرديم كه مشروح آن در فارس آمده است:

۱۳ قول مختلف درباره تاريخ شهادت حضرت زهرا(سلام الله عليها) وجود دارد

* با توجه به اينكه اقوال مختلفي در خصوص روز شهادت حضرت صديقه طاهره سلام الله عليها توسط مورخين و محدثين نقل شده، كدام قول معتبرتر است؟

- در تقويم زندگي حضرت فاطمه عليها‌السلام، همچون ساير معصومين(عليهم السلام) بين مورخان و محدثان اخلاف وجود دارد، در اين اختلاف بيش از هر چيز به ضعف فرآيند ثبت و ضبط در آن زمان بر مي‌گردد، به ويژه آنكه ضابطان و محدثان در آن دوره به مباحث تواريخ و ولادات و وفيات اهميت چنداني نمي‌دانند و شبيه اين اختلافات در مورد خود رسول اكرم(صلي الله عليه و آله) نيز كمابيش وجود دارد. اما اين اختلافات در مورد تقويم زندگاني حضرت زهرا(سلام الله عليها) نسبت به ساير معصومين بيشتر است و اين ظاهراً به نوع جنسيت آن حضرت (سلام الله عليها) يعني به زن بودن ايشان بر مي‌گردد كه طبيعتاً موجب ارتباط و اطلاع نسبتاً كمتر از اين تواريخ مي‌شدند، به طور كلي ۱۳ گفته مختلف در منابع تاريخي و روايي در مورد تاريخ شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله عليها وجود دارد كه عبارت است از:

۱ـ ۴۰ روز بعد از وفات رسول خدا(صلي الله عليه و آله)، اين گفته را مرحوم مجلسي در «بحار‌الانوار» جلد ۴۳ صفحه ۲۱۲ حديث ۴۱ از كتاب «عيون المعجزات» نقل كرده است، همچنين در كتاب «كشف الغمه» جلد۱ صفحه ۵۰۰ با استناد به روايتي مجهول اين گفته نقل شده است.
۲ـ ۴۵ روز بعد از وفات رسول خدا(صلي الله عليه و آله)، اين گفته را برخي از محدثان به عنوان يك گفته نامعلوم نقل كرده‌اند.

۳ـ دو ماه بعد از وفات رسول خدا(صلي الله عليه و آله)، اين گفته را «حاكم نيشابوري» در كتاب «مستدرك» از عايشه نقل كرده است.

۴ـ ۷۰ روز پس از رحلت رسول خدا(صلي الله عليه و آله)، اين گفته را يكي از دانشمندان اهل سنت «ابن عبد الاب» در كتاب «الاستيعاب» نقل كرده است.

۵ـ ۷۲ روز پس از رحلت رسول خدا، اين گفته را «ابن شهر آشوب» در كتاب «المناقب» جلد ۳ صفحه ۳۵۷ آورده است و گفته كه مطابق آن حضرت(سلام الله عليها) در روز شنبه ۱۷ شب مانده از ربيع‌الاخر در سال دهم هجري در سن ۱۷ سال و ۷ ماهگي دار دنيا را وداع گفته است و البته «ابن طاووس» هم كتاب «اعلام الوري» صفحه ۱۴۷ به عنوان قول اظهر ذكر كرده است.

۶ـ ۷۵ روز پس از رحلت رسول خدا(صلي الله عليه و آله)، اين گفته كه در كتاب «الكافي» مرحوم كليني جلد يك صفحه ۴۵۸ آمده است كه مطابق آن «مرحوم كليني» با استناد از امام باقر عليه‌السلام، ولادت آن حضرت را ۵ سال پس از مبعث و شهادت وي را ۷۵ روز بعد از وفات پدرش در سن ۱۸ سال و ۷۵ روزگي ذكر كرده است، در كتاب «دلايل الامامه» «طبري»، صفحه ۴۵ طبق روايتي به نقل از امام باقر عليه‌السلام و نيز در كتاب «الخرايج» مطابق روايتي به نقل از امام صادق عليه‌السلام اين نطريه مورد تاييد قرار گرفته و در متن اين روايات روز شهادت آن حضرت سيزده جمادي الاولي بيان شده است كه امروزه نظر اهل سنت بر همين مبنا قرار گرفته است..

۷- ۸۵ روز پس از رحلت رسول خدا(صلي الله عليه و آله)، اين گفته را مرحوم طبري در كتاب «دلايل الامامه» صفحه ۴۵ به عنوان يك قيل نقل كرده است.

۸ ـ سه ماه پس از رحلت رسول خدا(صلي الله عليه و آله)، اين گفته به «ابوالفرج اصفهاني» نسبت داده شده است.

۹- ۹۵ روز پس از رحلت پيامبر اكرم(صلي الله عليه و آله)، مستند اين گفته امروزه در ميان شيعيان به ويژه ايران به رسميت شناخته مي‌شود، دو روايت از امام باقر عليه‌السلام و امام صادق عليه‌السلام است كه يكي آز آنها در كتاب «كشف‌الغمه» جلد يك صفحه ۵۵۳ نقل شده استو روايت دوم كه از لحاظ سندي نسبت بر همه اخبار ديگر محكم‌تر و متقن‌تر هست، در كتاب «دلايل‌الامامه» صفحه ۴۵ از زبان امام صادق عليه‌السلام آمده است كه مطابق آن روز شهادت آن حضرت (سلام الله عليها) سه شنبه سوم جمادي الثاني اعلام شده است.

۱۰- ۱۰۰ روز بعد از رحلت رسول خدا(ص)، اين گفته را نيز نويسنده كتاب «كشف‌الغمه» در جلد يك صفحه ۵۰۳ به نقل از «ابن قتيبه» نقل كرده است.

۱۱ـ چهار ماه پس از رحلت رسول خدا(صلي الله عليه و آله)، اين گفته «ابن شهر آشوب» در كتاب «المناقب» جلد ۳ صفحه ۳۵۷ با عنوان قيل نقل كرده است و گفته كه قرباني يكي از محدثان معروف، اين نظريه را صحيح‌تر از همه دانسته است و البته «ابن‌طاووس» هم در كتاب «اعلام الوري» صفحه ۱۴۷ روايتي به نقل از جابر و او از امام محمد باقر عليه‌السلام در تأييد اين نظريه نقل كرده است.

۱۲- ۶ ماه پس از رحلت رسول خدا(صلي الله عليه و آله)، اين نظريه به عنوان يك نظريه مشهور ميان شيعه و سني در برخي از دوره‌هاي تاريخي مطرح بوده است و مستندات آن، دو روايت از «امام باقر(عليه السلام)» و «عروة بن زيبر» است كه مطابق آن حضرت(سلام الله عليها) در شب سه‌شنبه سه روز مانده به ماه رمضان در سال يازدهم هجري به شهادت رسيده‌اند و البته «ابن ابي الحديد» در شرح نهج‌البلاغه جلد ۶ صفحه ۴۶ همين گفته را از عايشه نيز نقل كرده است.

۱۳- ۸ ماه پس از رحلت رسول خدا(صلي الله عليه و آله)، اين گفته را به برخي از محدثان نسبت داده شده است، همچنين در كتاب «كشف‌الغمه» جلد يك صفحه ۵۰۳ نيز اين نظريه نقل شده است.

مشهورترين تاريخ شهادت حضرت زهرا(سلام الله عليها) ۹۵ روز پس از رحلت رسول‌الله(صلي الله عليه و آله) است

با جمع‌بندي اين نقد‌ها كلاً سه قول مختلف در مورد سن حضرت زهرا(سلام الله عليها) هنگام شهادت وجود دارد:

۱ـ «مرحوم كليني» كه معتقد است حضرت ۱۷ سال و ۷۵ روز داشته‌اند.

۲ـ صاحب «مناقب» و برخي ديگر كه معتقدند حضرت ۱۸ سال و ۷ ماه مي‌باشد.

۳- نقل قولي از مرحوم ابن‌طاووس در كتاب «اعلام‌الوري» صفحه ۴۷ كه شهادت آن حضرت را ۲۳ سالگي مطرح كردند، همچنين در كتاب «كشف‌الغمه» جلد يك صفحه ۵۰۲ اين نظريه را به «ابن شهاب» و به «زهري» هم نسبت داده شده است.

«ابن عربي» حضرت زهرا(سلام الله عليها) را در طهارت و عصمت با رسول الله(صلي الله عليه و آله) شريك مي‌داند

* عصمت حضرت زهرا(سلام الله عليها) از ديدگاه شيعه و اهل سنت چگونه است؟ اهل سنت از چه زاويه‌اي به حضرت فاطمه (سلام الله عليها) مي‌نگرند؟

-اختلاف اساسي ديدگاه شيعه و سني در مورد آن حضرت عمدتاً از دو زاويه قابل بحث است: يكي؛ مربوط به مباحث تاريخي و وقايع پس از رحلت رسول گرامي اسلام(صلي الله عليه و آله) و ديگري؛ مربوط به ارزش وجودي و رتبه يا مقام حضرت فاطمه زهراست.

در بحث اول دامنه اختلافات بسيار است و ما معتقديم كه در اين بخش از تاريخ انصافاً منابع اهل سنت به مرور زمان تحريف شده و شواهد و قراين اين تحريف در آثار خود آنها بسيار واضح و روشن است، ضمن آنكه دلايل و قراين بسياري در منابع كهن و معتبر تاريخي و روايي اهل سنت وجود دارد كه ديدگاه شيعه را در خصوص مسايل حضرت فاطمه زهرا(سلام الله عليها) و حقانيت آن حضرت مورد تاييد قرار مي‌دهد.

اما جهت دوم بحث، در واقع مي‌توان گفت: به عنوان پايه و اساس ساير اختلافات نيز به حساب مي‌آيد، مربوط به رتبه و مقام وجودي آن حضرت(سلام الله عليها) است كه در رأس همه اختلافات در اين زمينه به مسيله عصمت آن حضرت بر مي‌گردد، اينكه شيعه به دلايل متعدد نقلي و اصلي اعتقاد به عصمت و برخورداري آن حضرت از علم لدني دارد، اما مكتب مقابل علي‌رغم دلايل و قراين موجود در قرآن كريم و سنت نبوي آثار متعدد تاريخي و روايي خود به آن معتقد نيستند.

يكي از دلايل شيعه در اثبات آن حضرت(سلام الله عليها) آيه مباركه ۳۳ سوره احزاب (مربوط به آيه تطهير) «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا» و روايات و اخبار تاريخي ذيليه آن است كه در منابع فريقين به وفور وارد شده و ضمن اشاره به ماجراي كسا يا لواي رسول اكرم صلي الله عليه وآله وسلم به اثبات اين مقام براي آن حضرت مي‌پردازد، در معتبر‌ترين منابع اهل سنت صحابه و تابعين مورد قبول اهل سنت از جمله: «ابو سعيد خدري»، «انس بن مالك»، «عايشه»، «ام سلمه»، «ابن ابي سلمه»، «سعد» و غيره به طرق متعدد اين ماجرا را نقل كردند و بعد از آن نيز محدثان و دانشمندان مختلف آنها همچون «بخاري» در صحيح خود جلد ۵ صفحه ۲۶ و «مسلم» در صحيحش جلد ۱۵ صفحه ۱۹۴ و «بيهقي» در «سنن كبري» جلد ۲ صفحه ۱۴۹ و «طبري» در تفسيرش جلد ۵ صفحه ۳۲ و «حاكم نيشابوري» در «مستدرك» جلد۳ صفحه ۱۴۷ و غيره اين اخبار را كه تعداد طرق آنها به بيش از ۲۰ طريق مي‌رسند، نقل كرده‌اند، اما متأسفانه علي‌رغم آنكه نتوانسته‌اند در تفسير دلالت آيه و مقامات موجود در آن، بين رسول خدا (صلي الله عليه و آله) و با آن حضرت(سلام الله عليها) تفاوت منطقي بيان كنند، اما در نتيجه‌گيري همچنان با برخي توضيحات غيرعلمي و غيرمنطقي تعصب ورزيده‌اند.

روشني اين دلايل در منابع اهل سنت چنان محكم است كه دانشمندي همچون «محي‌الدين عربي» در اين زمينه پس از نقل اخبار مربوط به آيه شريفه و به استناد به دلالت آنها اهل بيت عليهم‌السلام و حضرت فاطمه زهرا سلام الله عليها در طهارت و عصمت با رسول گرامي اسلام(صلي الله عليه و آله) شريك اعلام كرده است، در روايت امامان شيعه نيز علاوه بر پردازش متواتر به اين اخبار به عصمت ويژه آن حضرت تصريح و جز مقام امامت ظاهري، آن حضرت در همه مقامات و فضايل بيان شده ايمه معصومين به منزله سرچشمه و سرآمد معرفي شده است.

به عنوان مثال در رواياتي از امام صادق (عليه السلام) در كتاب «دعايم الاسلام» جلد يك صفحه ۳۷ نقل شده، به صراحت آمده است، همچنين در متون برخي ادعيه و زيارات معتبر مربوط به آن حضرت(سلام الله عليها)، به اين مقامات ويژه ايشان تصريح بيشتري شده است كه پرداختن به همه اين موارد در فرصت كوتاه نمي‌گنجد.

شيعه نيوز

تعداد بازديد:65     1391/1/19 2:36:36 ق.ظ

0 امتياز
0 تعداد

نظر کاربران:


محمود حیدری آقایی -[1391/1/31 2:59:58 ق.ظ]

سلام علیکم ضمن عرض تسلیت و آرزوی توفیق دو بیتی ای را که روز گذشته (30/1/1390)سرودم تقدیم می کنم. آسمان مویه کنان باران بریخت اشک شوریده به روی گونه ریخت ناله واویلتا، یافضتا آمد به گوش لاله ای نشکفته از دامن بریخت

نظر شما درباره ی این مطلب
نام:
متن:
ایمیل:
ارسال این مطلب به دوستان
نام و نام خانوادگی فرستنده:
ایمیل گیرنده:

استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع بلامانع است
درباره ما   تماس با ما