محتوای فطرت
جستجو در مقالات

سوره هل اتي درشأن پنج تن آل عبا

سوره هل اتي درشأن پنج تن آل عبا

حسن و حسين عليهما السلام در كودكي بيمار شدند. رسول خدا صلي الله عليه و آله همراه دو نفر از اصحاب از آنها عيادت كرد.
يكي از اصحاب به علي عليه السلام عرض كرد:
چه خوب بود براي شفاي دو فرزندت نذري براي خدا مي كردي.
حضرت علي عليه السلام فرمود: نذر مي‌كنم اگر خوب شدند سه روز را روزه بگيرم.فاطمه نيز چنين گفت.
حسن و حسين عليهما السلام هم گفتند:
ما نيز سه روز روزه مي گيريم.فضه، كنيز آنان، نيز همين نذر را كرد.

چندي نگذشت كه حسن و حسين عليهما السلام شفا يافتند. همه به نذر خود وفا كردند و روزه گرفتند، اما براي افطار چيزي در خانه نبود.

علي عليه السلام نزد يكي از همسايگان يهودي اش كه پشم‌باف بود و شمعون نام داشت رفت و گفت:
آيا حاضري دختر محمد مقداري پشم براي تو بريسد و تو در برابرش كمي جو بدهي؟
شمعون گفت: بله. و به او كمي پشم داد.
فاطمه عليهاسلام يك‌سوم آن پشم را ريسيد و يك صاع جو از شمعون گرفت. آن را آرد كرد و با آن پنج قرص نان پخت؛ براي هر نفر يك قرص نان.

علي عليه السلام نماز مغرب را با پيامبر خدا گزارد و به منزل آمد. سفره را گستردند و هر پنج نفر سر سفره نشستند. هنگامي كه اميرالمومنين اولين تكه را كند، ناگاه مسكيني در خانه را زد و گفت:
السلام عليكم يا اهل بيت محمد. من مسلمان مسكيني هستم. از آنچه مي‌خوريد به من بخورانيد. خداوند از نعمت‌هاي بهشت به شما بدهد!» همه اهل خانه هر پنج قرص نان را به مسكين دادند، شب را گرسنه خوابيدند و چيزي جز آب نخوردند.

فرداي آن روز را نيز روزه گرفتند. فاطمه سلام الله عليها يك سوم ديگر از پشم را ريسيد و يك صاع ديگر از جو را آرد كرد و پنج قرص نان پخت. بعد از نماز مغرب، همين كه سر سفره نشستند، يتيمي به در خانه آمد و گفت:
السلام عليكم اهل بيت محمد. من يتيمي مسلمان هستم. از آنچه مي‌خوريد به من نيز بدهيد. خداوند شما را از نعمت هاي بهشتي اطعام كند.همه اهل خانه، آن شب را نيز گرسنه سپري كردند و چيزي جز آب نخوردند.

فردا نيز همين اتفاق تكرار شد و اين بار اسيري از مشركين به در خانه آمد و گفت:
السلام عليكم يا اهل بيت محمد ما را اسير مي كنيد و به بند مي كشيد، اما به ما غذا نمي‌دهيد؟ آن شب نيز همه نان‌هاي خود را به اسير دادند و با آب افطار كردند و گرسنه خوابيدند.

فرداي آن روز علي، حسن و حسين را نزد رسول خدا برد. آنها از فرط گرسنگي مانند جوجه به خود مي لرزيدند. پيامبر با ديدن آنان فرمود:« اي اباالحسن، حالت شما مرا سخت ناراحت مي كند. نزد دخترم فاطمه برويم.»نزد فاطمه رفتند و ديدند او در محراب خود، از گرسنگي دچار ضعف شديدي شده و چشمانش گود افتاده است.

پيامبر او را به سينه چسباند و گفت: « به خدا پناه مي‌برم. شما سه روز است كه گرسنه‌ايد!»
جبرييل نازل شد و گفت: « اي محمد، آنچه را خداوند براي تو در باره اهل بيت مهيا ساخته است، بگير.» پيامبر فرمود: چيست؟
جبرييل آيات آغازين سوره‌ي « هل اتي » را قرايت كرد تا رسيد به آيه «انّ هذا كان لكم جزاء و كان سعيكم مشكورا.»

در روايتي ديگر از امام باقر عليه السلام آمده است كه جبرييل در روز چهارم با ظرفي پر از گوشت فرود آمد. اهل بيت از آن خوردند تا سير شدند، ولي چيزي از غذا كاسته نشد. حسين عليه السلام با مقداري از آن غذا از خانه خارج شد. زني يهودي به او گفت:
شما كه هميشه در گرسنگي به سر مي بريد اين غذا از كجاست؟ مقداري از آن به من بده.

حسين عليه السلام دست خود را دراز كرد كه غذا را به او بدهد اما جبرييل فرود آمد و غذا را از دست حسين گرفت و به سوي آسمان برد. پيامبر خدا فرمود:

اگر حسين نخواسته بود از اين غذا به آن زن بدهد، اين ظرف غذا تا روز قيامت نزد اهل بيتم باقي بود؛ از آن مي‌خوردند و هيچ‌گاه چيزي از آن كم نمي شد.

اهل بيت (ع) در سورۀ هل أتي


بدون شك آياتي زيادي در باره اهل بيت (ع) نازل شده است؛ ولي متاسفانه عده اي به انحاي مختلف تلاش دارند كه فضايل و مناقب اهل بيت (ع) را انكار نمايند واقوال شاذ و نادر را بر اقوال مشهور ترجيح بدهند، شايد به اين تر تيب به خيال باطل شان فضايل اهل بيت (ع) را از اذهان مسلمانان محو ونابود سازند. سوره ي هل اتي – كه انسان، دهر، ابرار وامشاج نيز خوانده مي شود – عده اي را وادار به موضع گيري تند درقبال اهل بيت (ع) نموده است! دراين نوشته سعي برآن است كه به دو پرسش: سوره هل اتي در كجا نازل شده است؟ و سوره هل اتي در شان چه كسي نازل شده است؟ پاسخ داده شود. سوره هل اتي در كجا نازل شده است؟ تمام مفسرين شيعه و اكثر مفسرين اهل سنت عقديده دارند كه اين سوره در مدينه نازل شده است و ازجمله سور مدني است. كلمه “اسير” مويد خوبي براي قول مشهور است ؛زيرا اين كلمه در مكه كاربرد نداشت. بعد ازجنگ بدر، احد و … كه مسلمانان موفق به گرفتن اسير شدند، اين واژه كاربرد پيدا نمود. برخلاف قول مشهورتعداد انگشت شماري از علماي اهل سنت بر اين باورند كه سوره هل اتي در مكه نازل شده است. ازبين اين افراد تنها كسي كه خواسته است با دليل و مدرك صحبت كند،آقاي سيد قطب است. او دليل و مؤيد هايش را اين گونه بيان مي كند:« دربعضي از روايات آمده است كه اين سوره مدني است؛ اما ازموضع، سياق وعلامات آيات بدست مي آيد كه اين سوره از سوره هاي كلّي است. مؤيد اين مدعا اين است كه كه خداوند در اين سوره نعمت هاي بهشتي را به طور مفصل مطرح نموده است وعذاب هاي غليظ قيامت را ياد آوري نموده است. مؤيد ديگر اين مدعا اين است كه خداوند در اين سوره پيامبرش را دعوت به صبر و بردباري كرده و از اطاعت آثم و كفور برحذر داشته است؛ همچنان كه همين دستورات در سوره هاي قلم، مزمل و مدثر – كه مكي هستند – آمده است.

با توجه به اين شواهد مدني خواندن اين سوره به نظر ماخيلي ضعيف و بي ارزش است. » بررسي ادله¬ي سيد قطب
متاسفانه آقاي سيد قطب فقط در سوره ي هل اتي ادله اش را قبول دارد و در آيات و سوره هاي ديگر قرآن كريم اين دلايل را فراموش كرده ويا قبول ندارد. براي نمونه او سوره ي حج را – به جز آيه هاي 52-55 – مدني مي داند؛ در حالي كه عذاب هاي ياد شده در اين سوره شديد تر از سوره هل اتي است.: « * يَأَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شيَ‏ْءٌ عَظِيمٌ(1) يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَ تَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَ تَرَي النَّاسَ سُكَارَي‏ وَ مَا هُم بِسُكَارَي‏ وَ لَاكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيد» «اي مردم، از پروردگار خود پروا كنيد، چرا كه زلزله رستاخيز امري هولناك است. (
1) روزي كه آن را ببينيد، هر شيردهنده‏اي آن را كه شير مي‏دهد [از ترس‏] فرو مي‏گذارد، و هر آبستني بار خود را فرو مي‏نهد، و مردم را مست مي‏بيني و حال آنكه مست نيستند، ولي عذاب خدا شديد است.» همين طور در سوره الرحمن – كه طبق روايت ابن عباس و ابن الضريس و ديگران در مدينه نازل شده است – مملو از نعمت هاي مفصل بهشتي و عذاب هاي غليظ روز قيامت است. سيد قطب مدعاي دومش را نيز فقط در سوره انسان قبول دارد. در موارد ديگر به اين نكته توجه ندارد. براي روشن شدن مطلب به اين دو آيه توجه كنيد:« فَاصْبرِْ لِحُكمْ‏ِ رَبِّكَ وَ لَا تُطِعْ مِنهُْمْ ءَاثِمًا أَوْ كَفُورًا» «پس در برابر فرمان پروردگارت شكيبايي كن، و از آنان گناهكار يا ناسپاسگزار را فرمان مَبَر.» [6] «وَ اصْبرِْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُم بِالْغَدَوةِ وَ الْعَشيِ‏ِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَ لَا تَعْدُ عَيْنَاكَ عَنهُْمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَيَوةِ الدُّنْيَا وَ لَا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَن ذِكْرِنَا وَ اتَّبَعَ هَوَيهُ وَ كاَنَ أَمْرُهُ فُرُطًا» «و با كساني كه پروردگارشان را صبح و شام مي‏خوانند [و] خشنودي او را مي‏خواهند، شكيبايي پيشه كن، و دو ديده‏ات را از آنان برمگير كه زيور زندگي دنيا را بخواهي، و از آن كس كه قلبش را از ياد خود غافل ساخته‏ايم و از هوس خود پيروي كرده و [اساس‏] كارش بر زياده‏روي است، اطاعت مكن‏» عجيب است كه سيد قطب مي گويد: آيه دوم در مدينه و آيه اول در مكه نازل شده است. ظاهرا سيد قطب تلاش دارد كه با مكي قلمداد كردن اين سوره،از همين ابتدا خيالش رااز بابت اين فضيلت اهل بيت (ع) راحت سازد.

سوره ي هل اتي درباره چه كساني نازل شده است؟

تمام علما و مفسرين شيعه و اكثر علما و مفسرين اهل سنت بر اين باورند كه سوره هل اتي در شأن اهل بيت(ع) نازل شده است. داستان شأن نزول اين سوره را از ابن عباس اين گونه نقل كرده اند: حسنين(ع) بيمار شده بودند و پيامبر بزرگ اسلام (ص) با عده اي از يارانش به عيادت آن دو بزرگوار رفتند و ضمن احوال پرسي، پيامبر (ص) به حضرت علي (ع) پيشنهاد كرد كه: چه خوب بود براي شفاي فرزندانت نذر مي كردي. كه در اثر اين پيشنهاد اهل بيت (ع) نذر كردند اگر حسنين شفا پيدا كنند سه روز پياپي روزه بگيرند. در اثر اين نذر حسنين شفا يافتند و حضرت علي (ع) براي اداي نذر سه صاع جو از شمعون خيبري قرض گرفت و فاطمه زهرا (س) يك صاع آن را آسياب كرد وپخت. وقتي براي افطار دور هم جمع شدند صداي سايلي را شنيدند كه درخواست غذا داشت و اهل بيت (ع) همگي غذايشأن را به مسكين دادند وشب دوم و سوم نيز به ترتيب غذايشان را به يتيم و اسير انفاق كردند و خودشأن با آب افطار نمودند. صبح روز چهارم حضرت علي (ع) دست حسنين را گرفت و به نزد رسول خدا (ص) رفتند وقتي پيامبر(ص) آنها را به آن وضعيت ديد خيلي ناراحت شد. سپس همگي به نزد فاطمه(س) برگشتند. آن بانو مشغول عبادت بود، ولي از شدت گرسنگي ناي ايستادن نداشت. اين منظره براي رسول خدا بسيارگران تمام شد. در همين هنگام بود كه جبرييل امين نازل شد و سوره هل اتي را بر پيامبر اسلام (ص) قرايت نمود. علامه اميني اين داستان را از 34 تن از علماي اهل سنت نقل كرده است. علامه شوشتري همين داستان را از75 كتاب معتبر اهل سنت نقل كرده است. تمام اين افراد قبول دارند كه اين سوره در شأن اهل بيت (ع) نازل شده است.
سوره¬ي هل اتي در اشعار شاعران شاعران كه عضو حساس جامعه هستند، هميشه حوادث مهم تاريخي را در قالب شعر از خود به يادگار گذاشته اند.
نازل شدن سوره هل اتي در شأن اهل بيت(ع) نيز يكي از حوادث مهم تاريخي بوده است كه توجه شاعران را به خود جلب كرده است.
شافعي امام شافعيه درباره اين داستان چنين سروده است: الي م الي م و حتي متي *** اعاتب في حب هذا الفتي فهل زوجت فاطمه غيره *** و في غيره هل اتي، هل اتي « تا كي و تا چه وقت و تا چه زماني در راه دوستي اين جوانمرد (علي) بايد ملامت بشوم. آيا جز او كسي به همسري فاطمه (س) برگزيده شد؟ آيا سوره هل اتي درباره ديگري نازل شد؟»
ابن معتوق مصري نيز در شعري كه در باره اهل بيت (ع) سروده است اين فضيلت را اين گونه ياد آوري مي كند:
سل الحواميم هل في غيرهم نزلت *** و هل اتي، هل اتي الا بمدحهم «سؤال كن آيا (حواميم) درباره غير اهل بيت(ع) نازل شده است؟ و مگر سوره هل اتي در مدح اهل بيت (ع) نازل نشده است؟»
عبدالباقي عمري فاروقي از مشهورترين شعراي قرن سيزدهم هجري ويكي از بزرگان ادباء عراق در عهد عثماني كه نسبش با سي و شش واسطه به عمر بن خطاب مي رسد اين شعر را سروده است. وسايل هل اتي نص بحق علي *** اجبته (هل اتي) نص بحق عليٍِ فظنني اذغدا متي الجواب له *** عين السؤال صدي من صفحة الجبلٍ ومادري لادري جدا و لاهزلاً *** اني بذاك اردت الجد با الهزل « پرسش كننده اي پرسيد: آيا آيه اي در شأن علي نازل شده است؟ جواب دادم، هل اتي نص خداوند بر فضيلت اوست. وقتي ديد جواب من – درلفظ – عين سؤال اوست، تصور كرد كه كوه صدا را منعكس كرد. جدا ندانست كه من شوخي نكردم؛ بلكه به طور جدي حقيقتي را در جواب او گفتم.» [13] فريد الدين عطاردر باره اين داستان چنين سروده است:
گذشته زين جهان وصف سنانش *** گذشته زان جهان وصف سه نانش
شاعر ديگري چنين سروده است:
آن شاه كه قسيم نار است و جنان *** در ملك ملل صاحب سيف است و سنان ملك دو جهان مسخر اوست ولي *** اين را به سنان گرفت و آن رابه سه نان اما اين كه در كجا نازل شده است، بين مفسرين اختلاف وجود دارد.

قرطبي و شأن نزول هاي جعلي

آقاي قرطبي يكي از افرادي است كه هميشه تلاش دارد فضايل اهل بيت(ع) را ناديده بگيرد. در باره سوره هل اتي نيز نقل قول هاي شاذ را بر قول مشهور ترجيح داده است. او مي گويد: «گفته شده است كه اين آيات در باره مطعم بن ورقاء انصاري نازل شده است. او نذري كرد و به نذرش وفا كرد. گفته شده است اين آيات در باره كساني نازل شده است كه اسراء جنگ بدر را تحت تكفل گرفتند و آنها نيز افراد ذيل بودند: 1- ابوبكر 2- عمر 3- علي (ع) 4- زبير 5- عبدالرحمن بن عوف 6- سعد 7- ابوعبيده. مقاتل گفته است اين آيات درشأن مردي از انصار نازل شده كه در يك روز مسكين، يتيم و اسير را غذا داد. اهل تفسير گفته اند: اين آيات درشأن علي، فاطمه (ع) و جاريه آنها –فضه- نازل شده است.اما قول صحيح اين است كه اين آيات در باره ي جميع ابرار و كساني كه كار خوبي انجام داده اند نازل شده است؛ زيرا لفظ آيات عام است. چيزي را كه ثعلبي، قشيري و تعداد زيادي از مفسرين در داستان علي، فاطمه (ع) و جاريه آنها نقل كرده اند، نه صحيح است و نه قابل قبول.» واقعا عجيب است كه آقاي قرطبي قول مشهور را بدون دليل رد مي كند؛ اما تلاش دارد كه اقوال شاذ و نادر را موجه جلوه دهد.

اشكال ترمذي و ابن جوزي بر شأن نزول سوره هل اتي


ترمذي و ابن جوزي مي گويند: «اين داستان را كه نقل كرده اند ساختگي است و سازنده اش با زرنگي خاص امر را بر شنوندگان مشتبه كرده است. آدم هاي جاهل به اصل اين داستان، ازروي تعجب لبان شان را زير دندان مي گيرند كه ما چرا داراي اين فضليت نباشيم؛ در حالي كه چنين ايثار وگذشتي نه تنها كه خوب نيست، بلكه بر خلاف دستور خدا و پيامبر است. ما چقدر آيه و روايت داريم كه به ما دستور مي دهد، رفاه خانواده را فراهم كنيم و در صدقه دادن حد وسط را رعايت كنيم. مگر انسان عاقل باور مي كند كه حضرت علي (ع) از اين دستورات اسلامي بي خبر باشد وكودكانش را وادار كند كه گرسنه بخوابند…اين داستان را فقط انسان هاي احمق و جاهل باور مي كند.» من نمي دانم كلمات اين دو شخص را بر بي خبري حمل كنم يا بر تعصب ؛ زيرا هردوي اين آفت آدم را كر وكور مي كند. اين آقايان اگر به تاريخ مراجه كنند ايثارهاي زيادي ازاهل بيت (ع) پيداخواهند كرد. اگر كمي تعصب شان را كنار بگذارند، تمام علماي شيعه و اكثر علماي اهل سنت را احمق و جاهل خطاب نخواهند كرد و ….

نتيجه
با توجه به آراء علماي شيعه و اكثر علماي اهل سنت و … اين سوره – حد اقل 18 آيه اول آن – در شأن اهل بيت (ع) نازل شده است. اما اين كه عده¬اي تلاش دارند بدون سند و مدرك اقوال شاذ و نادر را را بر اقوال مشهور ترجيح دهند؛ نشان گر اوج مظلوميت اهل بيت (ع) است؛ زيرا همين افراد با صد ها اما واگر تلاش دارند براي ديگران فضيلت سازي كنند! ولي براي اهل بيت(ع) باتمام توان فضيلت سوزي را پيشه خود ساخته¬اند! واقعا كه تعصب و ناداني انسان ها را كر و كور مي سازد.

پي نوشت ها:

- سيد قطب، في ظلال القران، چ پنجم، ج 8 ص 217. – همان، جلد 5، ص 67.
- حج، آيه 2-1.
- السيوطي، عبدالرحمن، الاتقان في علوم القران، ج 1، ص 13.
- انسان، آيه 24.
- كهف، آيه 28.
- پشين، ج 5، ص 74.
8 – اميني، عبدالحسين، ترجمه الغدير، ترجمه سيد جمال موسوي، ج 5، صص 194- 169 با تلخيص و دخل و تصرف.
- شوشتري، نورالله، احقاق الحق و ازحاق الباطل، ج 3، صص 175-169.
- همان، ج 18، ص 343.
- همان، ج 19،695.
- الترياق الفاروقي، ديوان عبدالباقي عمري ص 26. به نقل از تجلي انسان در قرآن، ص 27.
- كريمي جهرمي، علي، تجلي انسان در قرآن، ص 187.
- همان.
- قرطبي، محمد، الجامع الاحكام القرآن، ج19، ص 130، با تلخيص و دخل وتصرف.
همان، ص 134

مذهب نيوز

تعداد بازديد:140     1390/11/1 2:4:44 ق.ظ

0 امتياز
0 تعداد

نظر کاربران:


حاجی -[1391/8/20 10:35:24 ق.ظ]

باتشکر نکات جالبی داشت /جادارد درجواب ابن جوزی وترمزی بیان شود که خود سوره جوابتان را داده ومولای مارا از خطا درکرم کردن برئ کرده است(ایه12)وجزاهم بماصبرواجنة...که خودامضاءالاهی است


فطرت -[1391/8/20 6:6:33 ق.ظ]

دوست عزیز جناب آقای معلم با سلام خدمت جنابعالی و تشکر از محبت شما به سایت فطرت این سایت بسیاری از مطالب مرتبط را با ذکر منبع از سایتهای دیگر عینا منتشر میکند این عمل یعنی گسترش انتشار اطلاعات در فضای مجازی نکته مهم ذکر منبع است نه کپی برداری از اطلاعات سایتهای دیگر با تشکر


علی معلم -[1391/8/19 9:21:48 ب.ظ]

با سلام میخواستم بگم خوبه دارید این کارا رو انجام میدید ولی یه نکته ای وقتی مطالبتون رو از یه جای دیگه کپی پیست میکنید یه کم کوچولو تغییر بدید تا افتضاح به بار نیاد آخه چرا باید من ده تا صفحه باز کنم بعد ببینم همه از رو هم کپی پیس کردند جواب این وقت من رو کی میخواد بده تو رو خدا از این کارا نکنید


پویان طاحونه -[1390/12/22 8:51:21 ق.ظ]

خوب است لطفا بیشتر درباره ی سوره ی اسراء بنویسید.

نظر شما درباره ی این مطلب
نام:
متن:
ایمیل:
ارسال این مطلب به دوستان
نام و نام خانوادگی فرستنده:
ایمیل گیرنده:

استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع بلامانع است
درباره ما   تماس با ما