چگونه عبارت «الذين آمنوا»در آيه‌ي 55 و 56 مايده به علي‌ (ع) اشاره دارد؛ درحالي كه به صورت لفظ جمع آمده؟

1- عرب در بسياري از موارد، تعبير جمع را براي مفرد به كار مي‌برد و البته اين به خاطر نكته‌اي است كه اقتضاي اين معنا را دارد. در قرآن نيز مثال هايي براي آن داريم؛ از جمله آيه‌ي 173 سوره‌ي آل عمران:

« الذين قال لهم الناس، ان الناس قد جمعوا لكم...»

اين آيه در مورد نعيم بن مسعود اشجعي است كه به اجماع مفسران و محدثان سني كلمه‌ي"الناس"كه جمع است براي او به كار رفته در حالي كه او مفرد است. آوردن لفظ جمع براي مفرد در اين جا، جهت تعظيم كساني است كه به گزافه گويي او گوش ندادند و همراه پيامبر(ص) به جنگ رفتند. قضيه‌ي اين جنگ اين بود كه ابوسفيان به نعيم ده شتر داد تا با گفتار خود و بزرگ نمايي دشمن در مقابل مسلمانان، آنان را بترساند و از جنگ بازدارد؛ كه خدا اين آيه را در مورد او و عمل شايسته‌ي برخي از مسلمين، كه از او پيروي نكردند، نازل فرموده است.

در آيه‌ي مباهله نيز همين طور است و در عبارت «ابناءنا و ابناءكم و انفسنا و انفسكم و نساءنا و نساءكم » همه‌ي الفاظ جمع(متكلم مع الغير) براي اشاره به مفرد به كار رفته است و دليل آن تعظيم شأن حضرت علي(ع) و حضرت فاطمه(س) و حسنين(ع) مي‌باشد.

2- امام طبرسي در تفسير"مجمع البيان"، در تفسير اين آيه يادآور شده كه دليل اطلاق لفظ جمع به اميرالمومنين(ع) تفخيم و تعظيم آن حضرت است. او سپس اضافه نموده كه اين حقيقت به اندازه‌اي مشهود است كه احتياج به استدلال ندارد.

3- زمخشري در تفسير"كشاف"به بررسي اطلاق لفظ جمع به يك نفر، در ذيل اين آيه مي‌پردازد. او بيان مي‌كند كه اين كار اشكالي ندارد زيرا خداوند جهت ترغيب مردم به انجام عمل حضرت علي(ع) و رسيدن به مقام آن حضرت، لفظ جمع را براي مفرد به كار برده است تا مردم بدانند نبايد انجام كار خير را تا انتهاي نماز به تاخير بيندازند و مانند حضرت علي(ع) حتي در ركوع زكات دهند.

4- مرحوم سيد شرف الدين، درباره‌ي دليل استفاده از لفظ جمع براي حضرت علي(ع) در اين آيه مي‌گويد كه شايد اگر در اين آيه لفظ مفرد مي‌آمد، بدگويان و دشمنان و حاسدان علي(ع) كه مي‌خواستند نسبت به آن حضرت پيش بيفتند، طاقت شنيدن اين مقام خاص را براي علي(ع) نداشتند؛ لذا ممكن بود به واسطه‌ي مأيوس شدن از خواسته‌ي خود، وضعي از طرف آن‌ها براي اسلام ايجاد شود كه جبران ناپذير باشد و با توجه به زمينه چيني هاي مكرر و متعدد پيامبر اسلام(ص) در مورد ولايت اميرالمومنين(ع) باز اگر آيه با لفظ مفرد مي‌آمد هرگز حاضر به شنيدن آن نبودند. اين نكته به اين آيه اختصاص ندارد بلكه همه‌ي آياتي را كه به نحوي به فضيلت علي(ع) و خاندان پيامبر(ص) مربوط است، دربرمي‌گيرد.


سايت فطرت