فضايل و بركات تسبيحات حضرت ‌فاطمه (سلام الله عليها)

خداي مهربان، پس از بيان بزرگ ترين نعمت الهي، يعني رسالت پيامبر عظيم الشأن اسلام كه مردم را با تعليم و تزكيه به راه صحيح هدايت مي كند، مي فرمايد: «فَاذْكرُونِي أَذْكرْكمْ وَ اشْكرُوا لِي وَ لَا تَكفُرُونِ »؛ 1 «پس به ياد من باشيد تا به ياد شما باشم. و شكر مرا گوييد و (در برابر نعمتهايم) كفران نكنيد.»

بديهي است كه منظور از اين آيه، وجود يك حالت عاطفي ميان خدا و بندگان نيست، آن گونه كه در ميان انسانها معمول است كه به همديگر مي گويند: «به ياد ما باشيد تا به ياد شما باشيم»؛ بلكه اشاره به يك اصل تربيتي و تكويني است. «به ياد من باشيد» يعني به ياد ذات پاكي كه سرچشمه تمام خوبيها و نيكيها است، باشيد و بدين وسيله روح و جان خود را پاك و آماده پذيرش رحمت پروردگار سازيد. توجه به اين ذات پاك، بنده را در فعاليتهايش مخلص تر، متحدتر و نيرومندتر مي سازد. 2

منظور از «ذكر خدا» تنها يادآوري به زبان نيست، بلكه منظور اين است كه بنده با تمام دل و جان به ذات پاك خدا توجه داشته باشد؛ توجهي كه انسان را از گناه باز مي دارد و به اطاعت از دستورات او دعوت مي كند.

در ذيل اين آيه، محمّد بن مسلم از امام باقرعليه السلام روايت كرده است كه فرمود: «تَسْبِيحُ فاطِمَةَعليهاالسلام مِنْ ذِكرِ اللَّهِ الْكثِيرِ الَّذِي قال اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ «فَاذْكرُونِي أَذْكرْكمْ»؛ 3 تسبيح فاطمه عليهاالسلام از [اقسام ] ذكر بسيار است كه خدا [به آن دستور داده و] فرموده است كه به ياد من باشيد تا به ياد شما باشم. »

ازاين حديث چنين استنباط مي شود كه تسبيح حضرت فاطمه زهراعليهاالسلام، مصداقي از ذكر كثير خدا است. شايد منظور اين باشد كه گفتن تسبيح فاطمه عليهاالسلام اگر همراه با توجّه قلبي باشد، مصداق ذكر كثير است.

در حديثي از امام صادق عليه السلام چنين روايت شده است: «مَنْ باتَ عَلي تَسْبِيحِ فاطِمَةَعليهاالسلام كانَ مِنَ «الذَّاكرِينَ اللَّهَ كثِيراً وَالذَّاكراتِ»؛ 4 كسي كه با تسبيح فاطمه عليهاالسلام بخوابد، از [مصاديق اين آيه شريفه كه مي فرمايد:] «مردان و زناني كه خدا را فراوان ياد مي كنند» مي باشد. »

4. قرآن كريم مي فرمايد: «يأَيهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا اذْكرُوا اللَّهَ ذِكرًا كثِيرًا وَ سَبِّحُوهُ بُكرَةً وَ أَصِيلاً »؛ 5 «اي كساني كه ايمان آورده ايد! خدا را بسيار ياد كنيد، و صبح و شام او را تسبيح گوييد. »

امام باقرعليه السلام روايت كرده است كه فرمود: «تَسْبِيحُ فاطِمَةَعليهاالسلام مِنْ ذِكرِ اللَّهِ الْكثِيرِ الَّذِي قال اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ «فَاذْكرُونِي أَذْكرْكمْ»؛ تسبيح فاطمه(عليهاالسلام) از [اقسام ] ذكر بسيار است كه خدا [به آن دستور داده و] فرموده است كه به ياد من باشيد تا به ياد شما باشم »

اسماعيل بن عمار مي گويد: به امام صادق عليه السلام عرض كردم كه حدّ و اندازه ذكر كثير (ذكر بسيار) كه خداوند در قرآن فرموده است، چقدر است؟

فرمود: «اِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلي الله عليه وآله عَلَّمَ فاطِمَةَ(عليهاالسلام) اَنْ تُكبِّرَ اَرْبَعاً وَثَلاثِينَ تَكبِيرَةً وَتُسَبِّحَ ثَلاثاً وَثَلاثِينَ تَسْبِيحَةً وَتُحَمِّدَ ثَلاثاً وَثَلاثِينَ تَحْمِيدَةً فَاِذا فَعَلْتَ ذَلِك بِاللَّيلِ مَرَّةً وَبِالنَّهارِ مَرَّةً فَقَدْ ذَكرْتَ اللَّهَ ذِكراً كثِيراً؛ 6 رسول خداصلي الله عليه وآله به فاطمه(عليهاالسلام) ياد داد كه 34 بار تكبير، 33 بار تسبيح و 33 بار تحميد بگويد. پس اگر تو يك بار شب و يك بار روز اين كار را انجام دهي، در حقيقت خدا را با ذكر بسيار ياد كرده اي. »

البته بايد توجه داشت كه منظور از ذكر بسيار اين نيست كه شخصي آن را به زبان بگويد، ولي در صحنه زندگي يادي از خدا نكند و مرتكب گناه شود؛ بلكه همان گونه كه در گذشته اشاره شد، منظور از ذكر كثير آن است كه بنده در همه حال به ياد خدا باشد و هرگز او را فراموش نكند. تسبيح فاطمه عليهاالسلام نيز در مرحله لفظ و ذكر زباني از مصاديق ذكر كثير است كه خود مقدمه ذكر قلبي و به ياد خدا بودن است و آن نيز مقدمه انجام وظايف بندگي و ترك معصيت مي باشد.

فضيلت تسبيح فاطمه زهرا(عليهاالسلام)

در خاتمه براي تكميل مطلب، نظر خوانندگان عزيز را به چند حديث درباره اهميت تسبيح فاطمه زهراعليهاالسلام جلب مي كنيم:

1. از امير مۆمنان علي عليه السلام روايت شده است كه فرمودند: «فَوَ اللَّهِ ما تَرَكتُهُنَّ مُنْذُ عَلَّمَنِيهِنَّ رَسُولُ اللَّهِ؛ به خدا سوگند! از آن روزي كه رسول خدا آن ذكرها را به من ياد داده است، هيچ گاه آنها را ترك نكرده ام. »

شخصي پرسيد: حتّي در شبهاي جنگ صفين هم ترك نكرده اي؟! فرمود: «نَعَمْ وَلا لَيلَةَ صِفَّينِ؛ آري! حتي در شبهاي جنگ صفين هم ترك نكرده ام. » 7

2. از امام باقر(عليه السلام) روايت شده است: «ما عُبِدَ اللَّهُ بِشَيي ءٍ مِنَ التَّحْمِيدِ اَفْضَلَ مِنْ تَسْبِيحِ فاطِمَةَعليهاالسلام وَلَوْ كانَ شَيي ءٌ اَفْضَلَ مِنْهُ لَنَحَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ فاطِمَةَ(عليهاالسلام)؛ 8 از جهت حمد و ذكر، خدا با چيزي بهتر از تسبيح حضرت فاطمه زهراعليهاالسلام عبادت نشده است. اگر عملي بهتر از آن بود، پيامبر خدا آن را به زهرا(عليهاالسلام) عطا مي كرد. »

رسول خدا (صلي الله عليه وآله) به فاطمه (عليهاالسلام) ياد داد كه 34 بار تكبير، 33 بار تسبيح و 33 بار تحميد بگويد. پس اگر تو يك بار شب و يك بار روز اين كار را انجام دهي، در حقيقت خدا را با ذكر بسيار ياد كرده اي.
3. در روايت ديگري از آن حضرت نقل شده است: «مَنْ سَبَّحَ تَسْبِيحَ فاطِمَةَعليهاالسلام ثُمَّ اسْتَغْفَرَ غُفِرَ لَهُ وَهِيَ مِايَةٌ بِالّلِسانِ وَاَلْفٌ فِي الْمِيزانِ وَتَطْرُدُ الشَّيطانَ وَتُرْضِيَ الرَّحْمانَ؛ 9هر كس تسبيح حضرت فاطمه زهرا(عليهاالسلام) را بگويد و بعد از آن استغفار نمايد، بخشيده مي شود. و آن در زبان صد ذكر است؛ ولي در ميزان اعمال هزار به حساب مي آيد. شيطان را دور مي كند و خدا را راضي مي نمايد. »
4. از امام صادق (عليه السلام) روايت شده است: «مَنْ سَبَّحَ اللَّهَ فِي دُبُرِ الْفَرِيضَةِ تَسْبِيحَ فاطِمَةَ الْمِايَةَ مَرَّةً وَاَتْبَعَها بِلا اِلهَ اِلَّا اللَّهُ مَرَّةً غُفِرَ لَهُ؛ 10 هر كس پس از نماز واجب، با تسبيح فاطمه عليهاالسلام صد بار به تسبيح خدا بپردازد، و به دنبال آن يك بار «لا اِلهَ اِلَّا اللَّه» بگويد، آمرزيده مي شود. »
5. در حديث ديگري از آن حضرت روايت شده است: «تَسْبِيحُ فاطِمَةَعليهاالسلام فِي كلِّ يوْمٍ فِي دُبُرِ كلِّ صَلاةٍ اَحَبُّ اِلَي اللَّهِ مِنْ صَلاةِ اَلْفِ رَكعَةٍ فِي كلِّ يوْمٍ؛ 11 تسبيح فاطمه زهرا (سلام الله عليها)هر روز بعد از هر نماز، از هزار ركعت نماز در هر روز، نزد خدا محبوب تر است. »
6. از امام صادق (عليه السلام) روايت شده است: «مَنْ سَبَّحَ تَسْبِيحَ فاطِمَةَ الزَّهْراءِ(عليهاالسلام) فِي دُبُرِ الْفَرِيضَةِ قَبْلَ اَنْ يثْنِيَ رِجْلَيهِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ؛ 12 هر كس بعد از نماز واجب، پيش از آنكه پاهاي خود را جفت كند (قبل از به هم خوردن حالت جلوس تشهد و سلام)، تسبيح فاطمه زهراعليهاالسلام بگويد، خداوند او را مي آمرزد. »
از اين احاديث معلوم مي شود كه گفتن تسبيح حضرت فاطمه زهرا(عليهاالسلام) ارزش فوق العاده اي دارد و بهترين زمان گفتن آن، بعد از نماز واجب، بدون فاصله و پيش از به هم خوردن حالت نماز مي باشد.شيعه نيوز