شيعياني كه بعد از رحلت امام حسن عسكري براي زيارت قبر عسكريين عليهما السلام وارد سامرا مي شدند بعد از زيارت آن بزرگواران در محل عبادت سه امام بزرگوار (ع)‌ نيز به عنوان تبرك نماز مي خواندند و آنجا را زيارت مي كردند.

برخي گفته اند: شيعه معتقد است كه امام آنها در سرداب غايب شده و در آنجا بسر مي برد و از سرداب بيرون مي آيد يا از آنجا ظاهر مي شود و يا موقع رفتن به سرداب مادرش به او نگاه مي كرد ولي او ديگر برنگشت!!

اما آيا به واقع چنين اعتقادي در ميان شيعه وجود دارد موضوع سرداب غيبت حقيقت دارد و يا افسانه اي بيش نيست

اينكه حضرت بقيه الله (عج) كجا و كي و چگونه غايب شدند مطلبي است كه جهان تشيع را در معرض تهمت هاي فراوان از طرف دشمنان اهل بيت عليهم السلام قرار داده است.

آخرين ديدار عمومي حضرت بقيه الله (عج) با شيعيان روز هشتم ربيع الاول 260 هجري بود كه در مراسم تشييع پدر بزرگوارش براي آنان ظاهر گرديد بر بدن مبارك نماز خواند و ناپديد شد ديگر ملاقات رسمي و عمومي نداشت اين ديدار در «سامراء» در خانه پدرش امام حسن عسكري عليه السلام انجام يافت.

خانه امام حسن عسكري عليه السلام همانند ديگر خانه هاي اشراف عراق شامل غرفه اي براي مردان و غرفه اي براي زنان و سرداب زيرزمين بود كه سرداب نيز شامل غرفه هايي براي مردان و زنان مي شد و در تابستان از شدت گرما به اين سرداب پناه مي بردند.


اين سرداب محل زندگي و عبادت امام هادي عليه السلام امام حسن عسكري و حضرت بقيه الله عليهما السلام بود و تمام ديدارها با حضرت ولي عصر عليه السلام در عهد پدر در هيمن منزل و در همين سرداب انجام يافته بود.

از اين رهگذر شيعياني كه بعد از رحلت امام حسن عسكري براي زيارت قبر عسكريين عليهما السلام وارد سامرا مي شدند بعد از زيارت آن بزرگواران در محل عبادت سه امام بزرگوار (ع)‌ نيز به عنوان تبرك نماز مي خواندند و آنجا را زيارت مي كردند.

مقدس شمردن آن سرداب از طرف شيعيان موجب شد كه دشمنان اهل بيت شيعيان را متهم كنند به اين كه آنها مي گويند:« امام زمان عليه السلام در سرداب مخفي شده است.» ولي شيعيان از چنين اعتقادي پاك و منزه هستند. آنها سرداب را به اين دليل مقدس مي شمارند كه محل زندگي و عبادت و نيايش سه امام معصوم بوده است محل زندگي حضرت حكيمه خاتون عمه ي امام حسن عسكري عليه السلام و جناب نرجس خاتون مادر والا گهر امام زمان عليه السلام بوده است و به خصوص محل رويت حضرت ولي عصر در عهد پدر بزرگوارش مي باشد و بس.

ما هرگز چنين اعتقادي نداريم. ما فقط از دشمنان شيعه مي شنويم كه به ما نسبت مي دهند كه ما معتقديم: حضرت ولي عصر در چاهي در سرداب مقدس مخفي است و تا روز ظهور در همان جا خواهد بود!

براي اثبات چنين مطلبي مدركي از كتاب هاي شيعه از احاديث شيعه يا از اقوال علماي شيعه لازم است كه چنين مدركي وجود ندراد و به صرف اتهام از طرف دشمنان چنين مطلبي ثابت نمي شود.

محدث عالي مقام مرحوم حاج ميرزا حسين نوري درباره سرداب سامراء مي نويسد: « ما هرچه مراجعه كرديم و تفحص نموديم از آنچه درباره سرداب گفته اند در كتابهاي علماي شيعه هيچگونه اثري نديديم بلكه اصلا ذكري از سرداب به عنوان «سرداب غيبت» به ميان نيامده است.»

مرحوم آيت الله صدر نيز در كتاب « المهدي عليه السلام» در اين باره مي نويسد: «مساله غيبت حضرت حجت نزد ما شيعيان اماميه صحيح است اما آنچه را كه در اين باره بعضي از عوام مي گويند و بسياري از خواص اهل سنت نيز به ما نسبت مي دهند من نه براي آن مدركي مي شناسم و نه سندي يافته ام.»

دانشمند بزرگوار فقيد علامه حاج شيخ عبدالحسين اميني در كتاب گرانقدر«الغدير» آنجا كه تهمت هاي «قصيمي» مولف كتاب «الصراع بين الاسلام و الوثنيه» را پاسخ مي دهد مي نويسد: « داستان عجيب سرداب زشت ترين چيزي است كه دشمنان و مخالفان به ما نسبت داده اند» هر چند كه قصيمي در اين نسبت ناروا تنها نيست ولي او اضافه بر گذشتگان نوشته است كه «افزون از هزار سال است كه شيعيان هر شب در مقابل سرداب مي ايستند و منتظر ظهور هستند» در صورتي كه شيعه نمي گويد غيبت امام زمان عليه السلام در سرداب انجام گرفته يا از آنجا ظهور مي كند.

بلكه شيعه مطابق احاديث رسيده معتقدند كه امام غايب آنها در مكه معظمه مقابل خانه كعبه ظهور مي كند و هيچ كس نگفته است كه وي در سرداب بسر مي برد يا سرداب محل غيبت آن حضرت است. بلكه سرداب سامراء جزء خانه امامان معصوم بوده و مانند ساير قسمت هاي خانه احترام دارد و اين احترام بدين جهت است كه سرداب محل زندگي سه امام معصوم بوده است.

البته بايد توجه داشت كه در بعضي از كتب ادعيه و غيرآن نام سرداب سامراء به ميان آمده است و برخي از دعاها و زيارات در آنجا خوانده مي شود ولي اين بدان معنا نيست كه سرداب محل غيبت امام زمان عليه السلام است و حضرتش در سرداب باقي مانده است بلكه همانگونه كه يادآور شديم چون سرداب محل زندگي سه امام معصوم بوده است از اين رو دعاها و زيارت ها را در آنجا مي خوانند.

داستان سرداب سامرا ء افسانه اي است ساخته و پرداخته دشمنان اهل بيت عصمت و طهارت و ما هرگز چنين اعتقادي نداريم كه سرداب محل غيبت حضرت ولي عصرعليه السلام بوده و يا از آنجا ظهور مي كنند. بلكه ما مانند همه شيعيان در طول تاريخ معتقديم كه حضرت ولي عصرعليه السلام در تحت عنايات خاص پروردگار در اقطار واكناف جهان در گردش است همه ساله در مراسم حج شركت مي جويد و قبر اجداد طاهرينش را در مدينه عراق و طوس زيارت مي كند.

*برگرفته از كتاب «ظهور حضرت مهدي از ديدگاه اسلام مذاهب و ملل جهان» انتشارات مسجد مقدس جمكران

منبع: شبستان

مجمع جهاني شيعه شناسي