امام مهدي (عج) از ديدگاه علماي اهل‌سنّت

اعتقاد به مهدويت، اختصاص به شيعه ندارد، بلكه بر اساس روايات فراواني كه از پيامبر اكرم(صلي الله عليه وآله وسلم)ي رسيده، علماي اهل سنّت نيز اين موضوع را قبول دارند.
ولي معمولا آنان، تولّد حضرت مهدي را انكار ميكنند و ميگويند: شخصيّتي كه پيامبر اكرم از قيام او خبر داده، هنوز متولّد نشده است و در آينده تولّد خواهد يافت.
شبراوي شافعي در «الاتّحاف» گويد:«شيعه عقيده دارد مهدي موعود ـ كه احاديث صحيحه درباره او وارد شده ـ همان پسر حسن عسكري است و در آخر الزّمان ظهور خواهد كرد، ولي صحيح آن است كه او هنوز متولّد نشده و در آينده متولّد مي شود و او از اشراف اهل بيت كريم است.»ابن ابي الحديد در شرح نهج البلاغه، ذيل خطبه 16 ميگويد: «اكثر محدّثين عقيده دارند مهدي موعود از نسل فاطمه(عليها السلام) است و اصحاب ما معتزله آن را انكار ندارند و در كتب خود به نام او تصريح كرده اند و شيوخ ما به او اعتراف نموده اند. منتها او به عقيده ما هنوز متولّد نشده و بعداً متولّد خواهد گرديد.»با اين حال، تعدادي از مورّخان و محدّثان اهل سنّت، تولّد آن حضرت را ذكر كرده و آن را يك واقعيت دانسته اند، از جمله:

1- عزّالدّين ابن اثير (متوفّاي 630) در حوادث سال 260 هجري مينويسد:«ابو محمّد عسكري (امام حسن عسكري) در سال 232 متولّد شد و در سال 260 وفات يافت و او پدر محمّد است كه شيعه او را «منتَظَر» نامند»»
2- عماد الدّين ابوالفداء اسماعيل بن نورالدّين شافعي (متوفّاي 732) گويد:«علي هادي (امام دهم) در سال 254 هجري در سامرّا وفات يافت. او پدر حسن عسكري است و حسن عسكري يازدهمين امام از ايمّه دوازده گانه است و او پدر محمّد منتظَر صاحب سرداب است و در سال 255 متولّد شده است»»
3- ابن حجر هيتمي مكّي شافعي (متوفّاي 974) در «الصّواق المحرقه» مي نويسد: «حسن عسكري در سامرّا وفات يافت، عمرش 28 سال بود و به قولي او را مسموم كردند و از خود فرزندي جز ابوالقاسم محمّد حجّت باقي نگذاشت، عمر او به وقت وفات پدرش پنج سال بود، ليكن خدا در آن كمي سنّ، به وي حكمتِ امامت را عطا كرده بود و «قايم منتظَر» ناميده ميشود.»»
4- نورالدّين علي بن محمّد بن صبّاغ مالكي (متوفّاي 855) گويد:«مدّت امامت امام حسن عسكري دو سال بود. او بعد از خودش فرزندش «حجّت قايم» را باقي گذاشت كه براي حكومتِ حقّ، انتظارش كشيده ميشود. پدرش او را مخفي نگهداشته و پنهانش كرده بود و آن به علّت سختي كار و خوف از سلطان وقت بود.»
5- ابوالعبّاس احمدبن يوسف دمشقي قرماني (متوفّاي 1019) در «اخبار الدُّوَل و آثار الأُوَل» مينويسد:«فصل يازدهم كتاب در بيان حال خلف صالح امام ابي القاسم محمّد فرزند حسن عسكري است كه عمرش به وقت وفات پدرش پنج سال بود، ليكن خدا به وي حكمت عطا فرمود، چنان كه به يحيي(عليه السلام) داده شد، او متوسّط القامه، زيباموي، زيبابيني و گشاده پيشاني بود.»معلوم ميشود كه تولّد حضرت مهدي براي اين نويسنده و مورّخ سنّي به قدري واضح و يقيني بوده كه حتّي به بيانِ قيافه و شمايل آن حضرت نيز پرداخته و از او به نام «الخلف الصّالح» ياد كرده است.
6- حافظ ابوعبدالله محمّد بن يوسف كنجي شافعي (متوفّاي 658) در «كفاية الطّالب» مينويسد:«امام عسكري روز جمعه هشتم ربيع الاوّل در سال 260 در سامرّا از دنيا رفت و در خانه اي كه پدرش در آن دفن شده بود، دفن گرديد، پسرش را بعد از خود گذاشت و اوست امام منتظَر.
كتاب كفاية الطّالب را در اينجا تمام كرده و حالات او را در كتابي مخصوص مينگاريم.»ناگفته نماند كه كتاب ويژه اين عالمِ سنّي درباره حضرت مهدي(عليه السلام)، البيان في اخبار صاحب الزّمان نام دارد.
7- خواجه پارسا از بزرگان مذهب حنفي در كتاب «فضل الخطاب» مينويسد:«ابو محمّد حسن عسكري بعد از خودش جز فرزندي به نام ابوالقاسم محمّد منتظَر كه مرسوم به قايم و حجّت و مهدي و صاحب الزّمان است بر جاي نگذاشت. شب ميلاد او نيمه شعبان سال 255 هجري و مادرش امّ ولد بوده كه نرجس ناميده شده است»»
8- ابن طلحه كمال الدّين شافعي (متوفّاي 654) در كتاب ارزشمندش به نام «مطالب السَّيُول في مناقب آلالرّسول» مينويسد:«امّا در مناقب ابو محمّد حسن عسكري همين بس كه بزرگترين منقبب و مزيّتي كه خدا به او داده آن است كه مهدي موعود از صلب اوست... مادرش كنِيري است به نام صيقل و نام خودش محمّد، كنيه اش ابوالقاسم، لقبش «حجّت» و «خلف صالح» و به قولي «منتظَر» است»»
9- شمس الدّين ابوالمظفّر سبط بن جوزي حنفي (متوفّاي 654) در كتاب معروفش «تذكرةالخواصّ» مينويسد:«محمّد بن حسن بن علي بن محمّد بن علي بن موسي الرّضا بن جعفر بن علي بن الحسين بن علي بن ابيطالب، كنيه اش ابوعبدالله و ابوالقاسم است. و او خلف حجّت، صاحب الزّمان، قايم منتظَر و آخرين ايمّه است. خبر داد ما را عبدالعزيز بن محمود بن بزّاز از ابن عمر گفت: رسول خدا(صلي الله عليه وآله وسلم) فرمود: «خارج ميشود در آخر الزّمان مردي از فرزندانم كه اسم او مثل اسم من و كنيه او مثل كنيه من است، زمين را پر از عدل ميكند، همان طور كه پر از ظلم شده باشد، اين همان مهدي است»»
10- عبدالوّهاب شعراني شافعي مصري (متوفّاي 973) در كتابش به نام «اليواقيت والجواهر» مينويسد:«... او از اولاد امام حسن عسكري و تولدّش در نيمه شعبان سال 255 واقع است و او باقي ميماند تا با عيسي بن مريم(عليه السلام) اجتماع كند. و عمر شريفش تا زمانِ ما كه اكنون سال 958 است، 706 سال مي باشد.»»

پايگاه خبري -تحليلي اهل البيت (ابنا)