شيخ عباس قمي -2

ولادت
مرحوم حاج شيخ عباس قمي، معروف به محدث قمي، در سال 1294 ه. ق، در شهر مقدس قم، متولد شد. پدر وي مرحوم كربلايي محمد رضا، يكي از علاقه مندان و شيفتگان خاندان اهل بيت عليه السلام بود. وي با اين كه مردي كاسب و مغازه دار بود. اهتمام زيادي به درس خواندن فرزندش، آقا شيخ عباس، داشت و آرزويش اين بود كه روزي فرزندش از مبلغان دين شود. مادر گرامي ايشان نيز، زني بسيار پرهيزكار و متدين بود و به نماز اول وقت پاي بند بود؛ به طوري كه حتي اگر ميهمان هم داشت، ابتدا نماز اول وقت را به جا مي آورد و سپس به ميهمانان رسيدگي مي نمود. بركت وجود مادر
مادر گرامي حاج شيخ عباس قمي، در رعايت احكام و مسايل اسلامي بسيار دقيق بود. از ايشان نقل شده است كه «در مدت دو سالي كه عباس را شير مي دادم، حتي يك دفعه هم بي طهارت به او شير ندادم.»

مرحوم شيخ عباس قمي در تجليل از آن مادر مؤمن و تقوا پيشه مي فرمايد: «من هر موفقيتي كه دارم از بركت مادرم است.»

تحصيل در حوزه علميه قم
مرحوم حاج شيخ عباس قمي دوران كودكي و نوجواني اش را در زادگاهش، شهر مقدس قم گذراند. از همان دوران كودكي آثار نبوغ در چهره اش نمايان بود. روح بلند و ذهن جستجوگرش وي را بر آن مي داشت كه از هر چيزي آگاهي كسب كند. وي علوم رايج حوزه هاي علميه را نزد اساتيد و بزرگاني چون آيت اللّه آقاشيخ ابوالقاسم قمي، آيت اللّه حاج آقا احمد طباطبايي و آيت اللّه ارباب قمي سپري نمود. براي كسب معرفت بيشتر و ادامه تحصيل راهي نجف اشرف گشت تا روح عطشناك خود را سيراب گرداند. بهره گيري از محضر حاج ميرزا حسين نوري
مرحوم حاج شيخ عباس قمي پس از ورود به حوزه علميه نجف، در حلقه اساتيد و بزرگان آن دوره شركت جست. اما علاقه وي به علم حديث باعث شد كه به محدث عالي مقام و علامه بزرگوار محضر پر فيض آن عالم رباني را برگزيند.

شيخ عباس قمي، معروف به محدث قمي، تحت تأثير ملكات فاضله و صفات برجسته و علم سرشار استادش حاجي نوري، و نيز شايستگي ذاتي و آمادگي بالاي خود، به مقامات چشمگيري از علم و عمل رسيد. شيخ به مدت چهار سال از محضر اين استاد عالي قدر بهره گرفت.

در فراق استاد
محدث نوري، در سال 1320 ه. ق، به رحمت ايزدي پيوست. رحلت استاد شيخ عباس را در غمي جانكاه فرو برد و اين شاگرد پاك باخته را شديدا تحت تأثير قرار داد. او به جهت پيوند عاطفي و قلبي فراوان كه با استاد داشت، نتوانست در نجف به اقامت خود ادامه دهد. شيخ عباس خود در اين باره مي فرمايد: فوت ايشان برايم چنان تلخ شد كه هنوز مرارت آن را در كام خود احساس مي نمايم». هجرت به مشهد
هنگامي كه مرحوم آيت اللّه حاج آقا حسين قمي از عتبات عاليات به مشهد مقدس هجرت نمود، حاج شيخ عباس قمي، صاحب كتاب مفاتيح الجنان نيز عازم زيارت ثامن الحجج گرديد و در آنجا به پيشنهاد آيت اللّه قمي، با دختر برادر ايشان ازدواج نمود. ثمره اين ازدواج چهار فرزند بود. محدث قمي در مدت اقامت خود، در مشهد مقدس، از محضر علمايي بزرگ چون آيت اللّه حاج آقا قمي، حاج شيخ حسن علي نخودكي اصفهاني، مرحوم آخوند ملاعباس تربتي، آقا شيخ مرتضي عيدگاهي و آقا شيخ علي اكبر نوقاني. كسب فيض نمود. بيان شيوا و نافذ شيخ
مرحوم حاج شيخ عباس قمي با آن اخلاص و صفاي باطن، بياني شيوا و نافذ داشت؛ به طوري كه اثر صحبت هاي ايشان در رفتار و كردار شنوندگان كاملاً مشهود بود. يكي از اساتيد دانشگاه در زمينه تأثير كلام حاج شيخ مي نويسد: «مرحوم حاج شيخ عباس قمي، بي مبالغه، خود چنان بود كه براي ديگران مي خواست و چنان عمل مي كرد كه به ديگران تعليم مي داد سخنان و مواعظ او چون از دل خارج مي شد و با عمل توأم بود، لاجرم بر دل مي نشست و شنونده را به عمل وا مي داشت. هر كس او را با آن حال صفا و خلوص مي ديد، عالم بود يا جاهل، عارف بود يا عامي، بازاري بود يا اداري، فقير بود يا غني، وقتي سخنان سر تا پا حقيقت را از او مي شنيد، بي اختيار انقلابي در حال وي پديد آمد و تحت تأثير بيانات صادقانه و نصايح مشفقانه او واقع مي شد و به فكر اصلاح حال خويش مي افتاد.» رفتار علوي
در اواخر عمر شريف حاج شيخ عباس قمي، شخصي از همدان، در نجف اشرف، به حضور وي مشرف شد و پس از بهره گرفتن از وجود حاج شيخ عباس و نصايح او، در هنگام رفتن، مبلغي را به ايشان تقديم نمود، ولي حاج شيخ عباس قمي علي رغم اصرار زياد، پول را نپذيرفت. پس از رفتن آن شخص، فرزند حاج شيخ عباس قمي گفت: «پدر! چرا نپذيرفتي»؟ و جواب شنيد: «گردنم نازك و بدنم ضعيف است، طاقت جواب خدا را در قيامت ندارم». سپس سخنان اميرالمؤمنان علي عليه السلام در شب نوزدهم رمضان را بيان نمود كه آن حضرت خطاب به دخترش ام كلثوم فرمود: «دخترم! براي من در يك طبق دو خورش حاضر كردي؟... دخترم! هر كس خوراك و پوشاك او در دنيا نيكوتر باشد، معطل شدن او در روز قيامت نزد خدا بيشتر خواهد بود. دخترم! در حلال دنيا حساب است و در حرام آن عذاب.» سپس حاج شيخ عباس قمي سخت گريست و اهل خانه را موعظه كرد. همكاري در تأسيس حوزه علميه قم
مرحوم حاج شيخ عبدالكريم حايري وقتي كه حوزه علميه قم را تأسيس نمود و به آن رونق بخشيد. براي پربار نمودن بنيه علمي و فكري طلاب، از علما و بزرگان ديني دعوت به همكاري نمود. يكي از كساني كه بيش از همه به وجود او نياز داشت و به عنوان بازوي توانمند او محسوب مي شد، حاج شيخ عباس قمي بود. شيخ آقا بزرگ تهراني در اين باره مي فرمايد: «هنگامي كه حاج شيخ عبدالكريم حايري، مؤسس حوزه علميه، وارد قم شد و علماي قم از ايشان در خواست كردند در آن شهر اقامت كند و سروساماني به حوزه و آن مركز ديني بدهد. حاج شيخ عباس يكي از معاونان و ياوران او بود. با اينكه آن موقع در مشهد زندگي مي كرد، سهم زيادي در اين كار داشت و يكي از بزرگترين مروجان حاج شيخ عبدالكريم به شمار مي رفت و با دست و زبان او را تأييد مي كرد.» همگام با زايرين حرم
يكي از مؤمنين نقل مي كند: روزي در كربلا حاج شيخ عباس قمي را ديدم كه در صحن مقدس حضرت امام حسين عليه السلام ايستاده بود و رفت و آمد جمعيت را به حرم مطهر نگاه مي كرد. رفتم و به آن مرحوم سلام كردم و احوالشان را پرسيدم. با تأثر فرمودند: به واسطه تنگي نفس نمي توانم همراه جمعيت وارد حرم مطهر شوم. ايستاده ام، شايد خلوت شود و بتوانم به حرم بروم. گفتم: حاج شيخ، غصه نخوريد. اگر شما نمي توانيد با انبوه جمعيت وارد حرم شويد، اين ها كه به حرم مي روند، هر كدام «حاج شيخ عباس قمي» را در بغل دارند». اين سخن زيبا، اشاره اي بود بر عظمت كتاب گران قدر مفاتيح الجنان شيخ عباس قمي كه امروزه به همراه قرآن، زينت افزاي مساجد و خانه هاي مؤمنين است. روحش شاد و راهش پررهرو باد. خلوص نيت، رمز جاودانگي
حاج شيخ عباس قمي، پس از گذشت سال ها از رحلتش، هنوز هم در محافل معنوي حضور دارد و كمتر خانه اي مي شود يافت كه «مفاتيح الجنان» ايشان در آن خانه نباشد. كتاب ايشان دركنار هر سجاده و در هر قفسه و طاقچه اي، در كنار قرآن كريم جاي دارد. اين كتاب مفتاح جنت است و هر زايري كه وارد يكي از زيارتگاه ها، محافل معنوي و يا مساجد مي شود، اين كتاب را به همراه دارد. رمز اين سعادت بزرگ را بايد در خلوص نويسنده آن جستجو كرد؛ چراكه مؤلف آن، گوهر گران مايه اخلاص را با ارادت خالصانه به اهل بيت عليه السلام عجين كرده است و همين اخلاص و نيت پاك اوست كه اثر او را جاودانه كرده و زينت بخش مجالس و محافل معنوي و روحاني نموده است. شيخ عباس قمي در نگاه آيت اللّه مرعشي نجفي
مرحوم آيت اللّه مرعشي نجفي، در مورد شخصيت حاج شيخ عباس قمي و كتاب مفاتيح الجنان مي نويسد: علامه نقّاد، نويسنده كتاب هاي فراوان، عالم بلند مرتبه، راهنماي دانا در دانش حديث، مرحوم مَبرور، حاج شيخ عباس قمي، فرزند محمدرضا قمي، از بزرگانِ اساتيد ما، در فن روايت مي باشد. مفاتيح او را بهترين كتابي يافتم كه در باب ادعيه و زيارات و آداب و سنن و مناجات نوشته شده است. شيخ عباس قمي در نگاه بزرگ تهراني
شيخ آقا بزرگ تهراني، هم درس و هم حجره مرحوم حاج شيخ عباس قمي، در مورد شخصيت ايشان مي فرمايد: رابطه من با شيخ حاج عباس قمي محكم تر از ديگران بود؛ زيرا ما دو نفر اتاق در يكي از مدارس نجف با هم زندگي مي كرديم. حتي دو سال بعد از فوت استادمان محدث نوري رحمه الله باهم بوديم و نزد ساير اساتيد درس مي خوانديم. من همان موقع به خوبي او را شناختم. انساني كامل و دانشمندي فاضل، آراسته به اخلاقي ستودني و صفاتي پسنديده بود. مدت ها به هم نشيني او انس گرفتم و جانم با جان او در آميخت... او پيوسته سرگرم كار بود، عشقي شديد به نوشتن و تأليف و بحث و تحقيق داشت. هيچ چيز او را از اين شوق و عشق منصرف نمي كرد و مانعي در اين راه نمي شناخت. رحلت شيخ عباس قمي
شيخ عباس قمي غروب روز 22 ذي الحجه سال 1359 ه. ق، حالش منقلب گرديد و پي در پي نام ايمه اطهار عليه السلام را بر زبان جاري مي ساخت. آن شب به علت كسالت فراوان نمازهايش را نشسته خواند و نيمه شب دعوت حق را لبيك گفت و در سن شصت و پنج سالگي به لقاءاللّه پيوست. مرحوم آيت اللّه سيدابوالحسن اصفهاني بر جنازه مطهرش نماز خواند و بعد از تشييعي باشكوه، توسط بزرگان و مراجع و عموم مردم، در صحن مطهر حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام، كنار مرقد استادش محدث نوري، به خاك سپرده شد.
شيعه نيوز