سيد نعمت الله جزايري (ره)

من در وقت تأليف بحارالانو ار، شب و روز در خدمت علامه مجلسي بودم و در حل بعض احاديث مشكله با همديگر مباحثه مي‏نموديم، بلكه بعض اوقات ايشان مرا از خواب بيدار مي‏كرد و درباره حل بعضي احاديث مراجعه مي‏نمود.... به خاطر كمك به وي شب‏ها در اتاقش مي‏خوابيدم. علامه با من بسيار مزاح مي‏كرد و مي‏خنديد تا از مطالعه خسته نشوم، ولي با همه اينها هر گاه مي‏خواستم نزدش حضور يابم از شدت هيبت و عظمت وي دلم چنان مي‏تپيد كه مدتي پشت در مي‏ايستادم تا به حالت عادي باز گردم.

مرجع بزرگ جنوب ايران آيت الله العظمي سيد نعمت الله جزايري در سال 1050 هجري قمري در نزديكي بصره عراق به دنيا آمد.

مقام علمي

سيد نعمت الله از كودكي مشغول تحصيل در علوم ديني شد و تا يازده سالگي در شهر خود و ديگر شهرهاي اطراف بصره به تحصيل پرداخت. بعد از آن به همراه برادرش براي كسب فيض از اساتيد بزرگ ايران به شيراز مهاجرت كرد.

در شيراز به خاطر فقري كه دامنگيرش شد ناچار در كنار درس به نسخه‏برداري كتاب نيز پرداخت تا بتواند خرج زندگي و درس خود را تأمين كند.

بعد از مدتي و با درخواستي كه پدر و مادر سيد نعمت الله از او كردند، ناچار شد به شهر خود برگردد. پس از مدت كوتاهي و بعد از ازدواج، دوباره به شيراز مهاجرت كرد تا به ادامه تحصيلش بپردازد، اما پس مدتي مدرسه محل سكونتش در شيراز در آتش سوخت و او براي ادامه درس به اصفهان كوچ كرد.

همراه در تأليف بحارالانوار

مرحوم جزايري در جمع‏آوري كتاب گرانبهاي بحارالانوار كمك‏كار بزرگي براي مرحوم علامه مجلسي بود. چنانچه خود ايشان مي‏گويد:"من در وقت تأليف بحارالانو ار، شب و روز در خدمت علامه مجلسي بودم و در حل بعض احاديث مشكله با همديگر مباحثه مي‏نموديم، بلكه بعض اوقات ايشان مرا از خواب بيدار مي‏كرد و درباره حل بعضي احاديث مراجعه مي‏نمود.... به خاطر كمك به وي شب‏ها در اتاقش مي‏خوابيدم. علامه با من بسيار مزاح مي‏كرد و مي‏خنديد تا از مطالعه خسته نشوم، ولي با همه اينها هر گاه مي‏خواستم نزدش حضور يابم از شدت هيبت و عظمت وي دلم چنان مي‏تپيد كه مدتي پشت در مي‏ايستادم تا به حالت عادي باز گردم."

آيت الله جزايري در حدود چهار سال در خانه مرحوم علامه مجلسي زندگي كرد و در تأليف بحارالانوار به ايشان كمك رساند.

اساتيد

مرحوم سيد جزايري در طول اقامتش در شيراز و اصفهان از اساتيد بزرگ و مشهوري كسب فيض كرده است كه برخي از آنان عبارتند از: شيخ جعفر بحراني، ابراهيم بن ملاصدرا، شاه ابوالولي شيرازي، سيد هاشم احسايي، شيخ صالح كزكزاني، سيد محمد ميرزا جزايري، ميرزا رفيع الدين طباطبايي، شيخ عماد الدين يزدي، محقق سبزواري، شيخ علي عاملي، شيخ حر عاملي، شيخ حسين خوانساري، امير اسماعيل خاتون آبادي، ملا محسن فيض كاشاني و علامه محمد باقر مجلسي.

شاگردان

مرحوم جزايري در مدت تدريس خود در اصفهان و خوزستان شاگردان بسياري را تربيت كرد كه برخي از آن بزرگان عبارتند از: ابوالحسن اصفهاني غروي، ابوالحسن شوشتري، شيخ علي جامعي عاملي، فتح الله الكعبي الدورقي، قاضي محمد تقي عنايت الله شوشتري، شيخ محمد الضبيري، شيخ محمد علم الهدي كاشاني، شيخ محمد نجار شوشتري، محمود ميمندي و بسياري ديگر.

آثار و تأليفات

آيت الله العظمي سيد نعمت الله جزايري در طول عمر با بركت خود در علوم مختلف بيش از پنجاه كتاب تأليف كرده است، برخي از كتب گرانبهاي ايشان عبارت است از: الغايه القصوي، الجواهر الغوالي في شرح عوالي الليالي، رياض الابرار في مناقب الايمه الاطهار، الانوار النعمانيه في بيان معرفه النشأه الانسانيه، انيس الفريد في شرح التوحيد، تحفه الاسرار في الجمع بين الاخبار، زهر الربيع، عقود المرجان في تفسير القرآن، مشكلات المسايل، منبع الحياه في اعتبار قول المجتهدين من الاموات، نوادر الاخبار، النور المبين في قصص الانبياء و المرسلين، هديه المبين، تحفه الراغبين و كتاب‏هاي ارزشمند ديگر.

مرجع و ملجأ جنوب

مرحوم سيد جزايري تقريباً سي ساله بود كه در اصفهان از مردم جنوب كشور يعني شوشتر و هويزه نامه‏هاي فراواني به دست ايشان رسيد كه از ايشان خواسته شده بود به آن شهرها مهاجرت كند و امور ديني آن ديار را در درست گيرد. سرانجام نيز ايشان در سال 1079 هجري قمري به شوشتر مهاجرت كرد.

ايشان در شوشتر مساجد و مدارس علميه زيادي را بنا كرد و با اقامه نماز جماعت مردم آن ديار را با آداب و اخلاق اسلامي آشنا ساخت. بعد از تلاش ايشان وقتي خبر اين امور به شاه سليمان صفوي رسيد بدون وقفه مرحوم جزايري را به شيخ‏الاسلامي جنوب كشور برگزيد و همه مناصب شرعي آن ديار را به وي واگذار كرد.

وفات

سرانجام مرحوم آيت الله العظمي سيد نعمت الله جزايري در 22 شوال سال 1112 هجري قمري، در شصت و دو سالگي، بر اثر بيماري در راه بين پل دختر و دزفول از دنيا رفت و در محلي به نام جايدر به خاك سپرده شد كه اينك آرامگاه ايشان محل زيارت دلباختگان علماء و بزرگان ديني مي‏باشد.

منابع تحقيق

رياض العلماء و حياض الفضلا، عبدالله افندي، ترجمه ساعدي، مشهد، آستان قدس رضوي.

قصص العلماء، محمد تنكابني، تهران، انتشارات علميه اسلاميه.

برگي از تاريخ خوزستان، محمد جزايري.

نويسنده: سيدمحمد ناظم‏زاده‏قمي

ابنا