برخي از خصوصيات حضرت علي عليه السلام در كتاب عيون اخبار الرضا

- رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: من گنجينه دانشم و علي كليد آن است؛ هركه گنجينه خواهد بايد به سوي كليد برود.
(عيون اخبار الرضا- عليه السلام - 2 / 49.)
- پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم از جبرييل، او از ميكاييل، او از اسرافيل و او از خداوند -جلّ‏جلاله- نقل كند كه فرمود: منم خداي يكتا، معبودي جز من نيست، با قدرت خويش خلايق را آفريدم و از ميان آنان هركه را خواستم يعني پيامبرانم را برگزيدم، و از ميان آنان نيز محمد صلي الله عليه و آله و سلم را حبيب و خليل و صفي (برگزيده) خود انتخاب كردم و او را به سوي آفريدگانم برانگيختم، و براي او علي را برگزيدم و او را برادر و وصي و وزير و پيامگزار او به آفريدگانم پس از وي قرار دادم... پس به عزت و جلال خود سوگند خورده‏ام كه هيچ بنده‏اي از بندگانم علي را دوست ندارد و به ولايت نپذيرد جز آنكه او را از آتش دوزخ دور بدارم و به بهشت درآورم، و هيچ بنده‏اي از بندگانم او را دشمن ندارد و از ولايت او به ولايت ديگري سر نسپارد جز آنكه دشمنش بدارم و به آتش دوزخش درآورم.
(عيون اخبار الرضا- عليه السلام - 2 / 49.)
- رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: اي علي، تو پس از من مظلوم قرارخواهي گرفت، پس واي بر آن كه به تو ستم كند و به حريم تو تجاوز نمايد، و خوشا حال آن كه پيرو تو باشد و كسي را بر تو ترجيح ندهد... و تو نخستين كسي هستي كه با من از صراط مي‏گذري، و پروردگارم به عزت خويش سوگند ياد نموده كه هيچ‏كس از گردنه صراط عبور نتواند كرد مگر آن كه سند ولايت تو و امامان از نسل تو با او باشد؛ و تو نخستين كسي هستي كه بر حوض من وارد مي‏شوي، دوستانت را از آن سيراب سازي و دشمنانت را از آن براني. و آن‏گاه كه من در"مقام محمود (جايگاه شفاعت)"بايستم تو همراه من خواهي بود، درباره دوستان ما شفاعت مي‏كني و شفاعتت پذيرفته مي‏شود؛ و تو نخستين كسي هستي كه داخل بهشت مي‏شوي و لواي مرا كه همان لواي حمد است و داراي هفتاد تكّه است به دست داري كه هر تكّه‏اي از خورشيد و ماه گسترده‏تراست، و تو صاحب درخت طوبي در بهشت هستي كه اصل آن در خانه تو و شاخه‏هايش در خانه‏هاي شيعيان و دوستان تو پراكنده است.
(عيون اخبار الرضا- عليه السلام - 1 / 303.)
- رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: اي علي، تو حجت خدايي، تو باب خدايي، تويي راه به سوي خدا، تويي نبأ عظيم (آن خبر بزرگ)، تويي صراط مستقيم (راه راست)، تويي مَثَل اعلي (نمونه برتر). اي علي، تو امام مسلمانان و اميرمؤمنان و بهترين اوصيا و سرور صدّيقاني. اي علي، تويي فاروق اعظم (كه ميان حق و باطل به خوبي فرق مي‏نهي)، تويي صدّيق اكبر. اي علي، تو جانشين من بر امّتم و پرداخت كننده دَينم، و انجام دهنده وعده‏هاي من هستي. اي علي، تو پس از من مظلوم واقع خواهي شد. اي علي، تو پس از من تنها مي‏ماني و همه از تو جدا مي‏شوند. اي علي، تو پس از من مهجور (و محروم از حق خود) مي‏ماني؛ خداي متعال و حاضران از امتم را گواه مي‏گيرم كه هواداران تو هواداران منند، و هواداران من هواداران خدايند و هواداران دشمنانت هواداران شيطانند.
(عيون اخبار الرضا- عليه السلام 2 / 6.)
- رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: هركه بميرد و او را امامي از فرزندان من نباشد به مرگ جاهليت مرده‏است، و به تمام كارهايي كه در دوران جاهليت و اسلام كرده مؤاخذه خواهد شد.
(عيون اخبار الرضا- عليه السلام 2 / 58.)
- رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: اي علي، مرداني از قريش مرا درباره ازدواج فاطمه سرزنش كرده، گفتند: ما او را از تو خواستگاري كرديم؛ ما را منع نمودي و به همسري علي درآوردي؟! به آنان گفتم: به خدا سوگند من نبودم كه شما را منع نمودم و او را به همسري علي درآوردم بلكه خدا بود كه شما را منع كرد و او را به همسري علي درآورد. آن‏گاه جبرييل بر من فرود آمد و گفت: اي محمّد، خداوند -جلّ جلاله- مي‏فرمايد: اگر علي را نمي‏آفريدم هرگز در روي زمين براي دخترت فاطمه همسر و همتايي نبود، از آدم گرفته تا همه كساني كه پس از او آمده‏اند.
(عيون اخبار الرضا- عليه السلام - 1 / 225.)

- پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: هركه شادمان است كه به شاخه ياقوتي سرخ كه خداوند به دست [قدرت] خويش كاشته‏است بنگرد و بدان چنگ زند بايد علي و امامان از نسل او را دوست بدارد و به ولايت آنان گردن نهد، زيرا كه آنان اختيارشدگان و برگزيدگان خداوندند، و از هر گناه و لغزشي معصوم‏اند.
(عيون اخبار الرضا- عليه السلام 2 / 57.)
- رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: به گاه قيامت حساب شيعيان ما به ما سپرده شود؛ هركه گناه و مظلمه‏اش شخصي و ميان خود و خدايش بوده‏است ما درباره او حكم مي‏كنيم و خداوند مي‏پذيرد، و هركه گناه و مظلمه‏اش مربوط به او و مردم بوده طلب بخشش مي‏كنيم و به ما بخشوده مي‏شود، و هركه گناه و مظلمه‏اش ميان او و ما باشد ما از هركس به عفو و گذشت سزاوارتريم.
(عيون اخبار الرضا- عليه السلام 2 / 57.)
- روزي رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم به [يكي از] اصحاب خود فرمود: اي بنده خدا، در راه خدا دوست بدار و در راه خدا دشمني كن، و در راه خدا پيوند دوستي برقرار ساز و در راه خدا عداوت ورز، زيرا كه به ولايت خدا دست نيابي مگر بدين كار. امروزه برادري و دوستي مردم با يكديگر بيشتر براساس دنياست، براي دنيا دوستي مي‏كنند و براي آن دشمني مي‏ورزند، اما اين كار هيچ سودي براي آنان در برابر [كيفر] خدا ندارد. وي گفت: چگونه بدانم كه در راه خداوند دوستي و دشمني نموده‏ام؟ ولي خدا كيست تا او را دوست بدارم؟ و دشمن خدا كيست تا با او دشمني ورزم؟ رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم به علي عليه السلام اشاره كرد و فرمود: اين را مي‏بيني؟ گفت: آري، فرمود: دوست اين دوست خداست، او را دوست دار، و دشمن اين دشمن خداست، او را دشمن بدار. دوست اين را دوست بدار گرچه قاتل پدر و فرزندت باشد، و دشمن اين را دشمن بدار گرچه پدر و فرزندت باشد.
(عيون اخبار الرضا- عليه السلام - 1 / 291.)
- از اميرمؤمنان عليه السلام از معناي اين سخن رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم:"من در ميان شما دو چيز گرانبها به يادگار مي‏نهم: كتاب خدا و عترتم را"سؤال شد كه عترت چه كساني هستند؟ علي عليه السلام فرمود: من و حسن و حسين و امامان نُه‏گانه از نسل حسين كه نهمين آنان مهدي و قايم آنهاست، از كتاب خدا جدا نمي‏شوند و كتاب خدا نيز از آنان جدايي نمي‏پذيرد تا بر رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم در سر حوض او وارد آيند.
(عيون اخبار الرضا- عليه السلام 1 / 57.)
- رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم اين آيه را خواند:لا يَسْتَوي أصْحابُ النّارِ وَ أصْحابُ الْجَنَّةِ، أصْحابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفايِزُونَ"دوزخيان (سوره حشر / 20.) و بهشتيان برابر نيستند، بهشتيان رستگارند". آن‏گاه فرمود: بهشتيان كساني‏اند كه مرا فرمان برند و پس از من تسليم علي‏بن ابي‏طالب شوند و به ولايت او گردن نهند، و دوزخيان كساني‏اند كه [اين] ولايت را خوش ندارند و پيمان بشكنند و پس از من با او كارزار كنند.
(عيون اخبار الرضا- عليه السلام 1 / 280.)
- رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: امامان پس از من دوازده نفرند، اول آنان تويي اي علي، و آخرينشان قايم است كه خداوند -كه نامش بس مقدس و والاست‏شرق و غرب عالم را به دست او مي‏گشايد.
(عيون اخبار الرضا- عليه السلام - 1 / 65.)
- رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم فرمود: هركه دوست دارد بر كشتي نجات بنشيند، و به دستاويز محكم بياويزد، و به ريسمان استوار الهي چنگ زند بايد پس از من علي را دوست بدارد و با دشمن او دشمني ورزد، و از امامان هدايت از فرزندان او پيروي نمايد، زيرا كه آنان جانشينان و اوصياي من‏اند، و پس از من حجتهاي خدا بر آفريدگانند...
(عيون اخبار الرضا- عليه السلام 1 / 292.)
- مولي محسن فيض كاشاني گويد: در كتاب عيون اخبار الرضا از آن حضرت درباره اين آيه وارد است كه فرمود: خداوند ما را بدين ويژگي مخصوص داشت. زيرا ما را به همراه امت به نماز امر فرمود، سپس به طور خصوص نيز مورد خطاب قرار داد. از اين رو رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم پس از نزول اين آيه مدت نه ماه هر روز هنگام هر نماز پنج بار به در خانه علي و فاطمه - عليهما السلام - مي‏رفت و مي‏گفت: نماز! خدايتان رحمت كند. و خداوند هيچ يك از فرزندان پيامبران را به مانند اين كرامتي كه در حق ما فرموده و ما را در ميان خاندان همه آنان بدين ويژگي مخصوص ساخته گرامي نداشته‏است.
(تفسير صافي 3 / 337.)

سايت فطرت