نهضت کربلا به روایت آمار
نقش آمار در ارائه سیماى روشنتر از هر موضوع و حادثه، غیر قابل انکار است، لیکن در حادثه کربلا و مسائل قبل و بعد از آن با توجه به اختلاف نقلها و منابع، نمىتوان در بسیارى از جهات، آمار دقیق و مورد اتفاق ذکر کرد. در عین حال بعضى از مطالب آمارى، حادثه کربلا را گویاتر مىکند.
به همین دلیل به ذکر نمونههایى از ارقام و آمار مىپردازیم: (1) مدت قیام امام حسین(ع) از روز امتناع از بیعت با یزید، تا روز عاشورا 175 روزطول کشید: 12 روز در مدینه، 4 ماه و 10 روز در مکه، 23 روز بین راه مکه تا کربلا و 8 روز در کربلا (2 تا 10 محرم) منزلهایى که بین مکه تا کوفه بود و امام حسین آنها را پیمود تا به کربلا رسید 18 منزل بود(معجم البلدان)
فاصله منزلها با هم سه فرسخ و گاهى پنج فرسخ بود. منزلهاى میان کوفه تا شام 14 منزل بود که اهل بیت(ع) را در حال اسارت از آنها عبور دادند. نامههایى که از کوفه به امام حسین(ع) در مکه رسید و او را دعوت به آمدن کرده بودند 12000 نامه بود (طبق نقل شیخ مفید) بیعتکنندگان با مسلم بن عقیل در کوفه 18000 نفر، یا 25000 نفر و یا 40000 نفر گفته شده است. شهداى کربلا از اولاد ابى طالب که نامشان در زیارت ناحیه آمده است 17 نفر.
شهداى کربلا از اولاد ابیطالب که نامشان در زیارت ناحیه نیامده 13 نفر. سه نفر هم کودک از بنى هاشم شهید شدند، جمعا 33 نفر. این افراد به این صورتاند: امام حسین(ع)1 نفر، اولاد امام حسین 3 نفر، اولاد على(ع) 9 نفر، اولاد امام حسن(ع) 4 نفر، اولاد عقیل 12 نفر، اولاد جعفر 4 نفر. غیر از امام حسین(ع) و بنىهاشم، شهدایى که نامشان در زیارت ناحیه مقدسه و برخى منابع دیگر آمده است 82 نفرند. غیر از آنان، نام 29 نفر دیگر در منابع متأخرتر آمده است.
جمع شهداى کوفه از یاران امام 138 نفر. تعداد 14 نفر از جمع این جناح حسینى، غلام بودهاند. هدایى که سرهایشان بین قبایل تقسیم شد و از کربلا به کوفه بردند 78 نفر بودند. تقسیم سرها به این صورت بود: قیس بن اشعث، رئیس بنى کنده 13 سر، شمر رئیس هوازن 12 سر، قبیله بنى تمیم 17 سر، قبیله بنى اسد 16 سر، قبیله مذحج 6 سر، افرادمتفرقه از قبایل دیگر 13 سر. سید الشهدا هنگام شهادت 57 سال داشت.
پس از شهادت حسین(ع) 33 زخم نیزه و 34 ضربه شمشیر، غیر از زخمهاى تیر بر بدن آن حضرت بود. این ماهى فتاده به دریاى خون که هست زخم از ستاره بر تنش افزون، حسین توست. شرکتکنندگان در اسب تاختن بر بدن امام حسین 10 نفر بودند. تعداد سپاه کوفه 33 هزار نفر بودند که به جنگ امام حسین آمدند. آنچه در نوبت اول آمد تعداد 22 هزار بودند به این صورت: عمر سعد با 6000، سنان با 4000، عروة بنقیس با 4000، شمر با 4000، شبث بن ربعى با 4000. آنچه بعدا اضافه شدند: یزید بنرکاب کلبى با 2000، حصین بن نمیر با 4000، مازنى با 3000، نصر مازنى با 2000 نفر.
سیدالشهدا(ع) روز عاشورا براى 10 نفر مرثیه خواند و در شهادتشان سخنانى فرمود و آنانرا دعا یا دشمنان آنان را نفرین کرد. اینان عبارتند از : علىاکبر، عباس، قاسم، عبدالله بن حسن، عبدالله طفل شیرخوار، مسلم بن عوسجه، حبیب بن مظاهر، حر بن یزید ریاحى، زهیر بن قین و جون و در شهادت دو نفر بر آنان درود و رحمت فرستاد: مسلم و هانى.
امام حسین(ع) بر بالین 7 نفر از شهدا پیاده رفت : مسلم بن عوسجه، حر، واضحرومى، جون، عباس، على اکبر، قاسم. سر سه شهید را روز عاشورا به جانب امام حسین«ع» انداختند : عبد الله بن عمیرکلبى، عمرو بن جناده، عابس بن ابى شبیب شاکرى. سه نفر را روز عاشورا قطعه قطعه کردند:على اکبر، عباس، عبد الرحمن بن عمیر.
مادر 9 نفر از شهداى کربلا در روز عاشورا حضور داشتند و شاهد شهادت پسر بودند: عبد الله بن حسین (حضرت علیاصغر(ع) که مادرش رباب بود)، عون بن عبدالله جعفر (مادرش زینب)، قاسم بن حسن (مادرش رمله)، عبدالله بن حسن (مادرش بنت شلیل جیلیه)، عبدالله بن مسلم (مادرش رقیه دختر على(ع))، محمد بن ابىسعید بن عقیل، عمرو بن جناده، عبدالله بن وهب کلبى (مادرش ام وهب)، على اکبر(بنا به نقلى مادرش لیلى که ثابت نیست)
5 کودک نابالغ در کربلا شهید شدند: عبدالله رضیع شیرخوار امام حسین(حضرت علیاصغر)، عبدالله بن حسن، محمد بن ابىسعید بن عقیل، قاسم بن حسن، عمرو بن جناده انصارى. 5 نفر از شهداى کربلا، از اصحاب رسول خدا بودند: انس بن حرث کاهلى، حبیب بن مظاهر، مسلم بن عوسجه، هانى بن عروه، عبد الله بن بقطر عمیرى.
در رکاب سیدالشهدا(ع)، تعداد 15 غلام شهید شدند: نصر و سعد (از غلامانعلى(ع)، منحج (غلام امام مجتبى(ع)، اسلم و قارب (غلامان امام حسین(ع)، حرث غلام حمزه، جون غلام ابوذر، رافع غلام مسلم ازدى، سعد غلام عمر صیداوى، سالم غلام بنى المدینه، سالم غلام عبدى، شوذب غلام شاکر، شیب غلام حرث جابرى، واضح غلامحرث سلمانى. این 14 نفر در کربلا شهید شدند. سلمان غلام امام حسین(ع) که آن حضرت او را به بصره فرستاد و آنجا شهید شد.
2 نفر از یاران امام حسین(ع) روز عاشورا اسیر و شهید شدند: سوار بن منعم و موقع بن ثمامه صیداوى. 4 نفر از یاران امام در کربلا پس از شهادت آن حضرت به شهادت رسیدند: سعد بنحرث و برادرش ابوالحتوف، سوید بن ابىمطاع (که مجروح بود و محمد بن ابىسعید بن عقیل. 7 نفر در حضور پدرشان شهید شدند : علىاکبر، عبدالله بن حسین، عمرو بن جناده، عبدالله بن یزید، عبیدالله بن یزید، مجمع بن عائذ، عبدالرحمن بن مسعود.
5 نفر از زنان از خیام حسینى به طرف دشمن بیرون آمده و حمله یا اعتراض کردند: کنیز مسلم بن عوسجه، ام وهب زن عبدالله کلبى، مادر عبدالله کلبى، زینب کبرى، مادر عمرو بن جناده. زنى که در کربلا شهید شد مادر وهب(همسر عبدالله بن عمیر کلبى) بود.
زنانى که در کربلا بودند: زینب(س)، ام کلثوم(س)، فاطمه، صفیه، رقیه، امهانى (این 6 نفر ازاولاد امیر المؤمنین(ع) بودند) فاطمه و سکینه (دختران سیدالشهدا(ع)، رباب، عاتکه، مادر محسن بن حسن، دختر مسلم بن عقیل، فضه نوبیه، کنیز خاص حسین، مادر وهب بن عبدالله.*
*منبع: کتاب فرهنگ عاشورا، جواد محدثی. ایکنا
سایت شیعه نیوز |