آيا توجيه عقلايي مظاهر عزاداري صحيح است؟

بعضي افراد، در دفاع از مظاهر عزاداري سنتي، فايده تراشي كرده اند و كوشيده اند كه براي هر يك از مظاهر عزاداري تحليلي منطقي ارايه نمايند.

اين نوع دفاع نابجاست ؛ همانطور كه حمله ي به آن نيز نابجاست.

اين طور توجيه كردن و فايده تراشي، دليل و حجت شرعي نيست و در مورد هيچ يك از اعمال شرعي جايز نيست.

از جمله اشكال هاي اين گونه دفاع از احكام شرعي اين است كه صرفاً در بعضي موارد و در دامنه محدودي مي توان اين گونه دفاع كرد و همه ي احكام و جزييات آن ها قابل تحليل نيست. فقها، از ابتدا باب اين كار را بسته‌اند ؛ زيرا مي دانند كه اين روش از مبناي شرعي برخوردار نيست. ايمه نيز اين باب را بسته اند. در امور شرعي بايد با مبناي تعبد و تسليم حركت كرد. اگر باب اظهار نظر و استدلال شخصي (در جهت دفاع از احكام ) گشوده شود, مردم نسبت به رسولان الهي و ايمه عليهم السلام دچار استغناي كاذب ميشوند.

گرچه مصلحت و مفسدت واقعي، آن هم در بُعد كلان و نه فقط جنبه ي دنيوي، ملاك احكام است، ولي بشر، كه تنها بخشي از امور دنيوي جزء حوزه ي علمش است، قدرت تشخيص مجموعه فوايد را ندارد و فقط ممكن است برخي فايده هاي دنيوي را بفهمد. بنابر اين اگر بنا شود كه بر اساس فوايدي كه عده اي مي تراشند، يك حكم شرعي تحليل شود، اين كار مبناياً اشتباه است.

حتي اگر براي حكمي منفعتي تشخيص داده شد، نمي توان گفت كه اين حكم به جهت آن منفعت مشخص است ؛ مگر اين كه معصوم عليه السلام اين مطلب را فرموده باشند. بدون فرمايش امام هر چه گفته شود، ظن و گمان است و اتّباع از ظن بنا به دستور قرآن , سنت و اجماع, حرام است. پس اگر حكمي، عقلا (بر اساس عقل حسابگر) تحليل شود, اين تحليل بر اساس مذهب شيعه باطل است.

سايت فطرت