شيخ الشريعه اصفهاني

حضرت آيت الله العظمي ملا فتح‏الله اصفهاني، معروف به شيخ الشريعه اصفهاني نجفي، در دوازدهم ربيع الاول سال 1266 هجري قمري در اصفهان به دنيا آمد.

تحصيل و تدريس

ملافتح الله ابتدا در حوزه علميه اصفهان به تحصيل مشغول شد و با سرعت، مقدمات علوم اسلامي را فرا گرفته، در درس فقه و اصول بزرگان شركت كرد. ولي بعد از مدتي براي ادامه تحصيل و كسب فيض از اساتيد بزرگتر راهي حوزه علميه مشهد مقدس شد. و بعد از اينكه در مشهد از اساتيد مبرز شد باز به اصفهان بازگشت و تقريبا در سن سي سالگي و در سال 1295 هجري قمري براي كسب فيض از اساتيد عتبات عاليات، به نجف اشرف عزيمت كرد. و از درس مراجع تقليد وقت استفاده كرد. و خود نيز مجلس درسي ترتيب داد كه بزرگان نجف نيز در آن شركت مي‏جستند.

مرحوم شيخ الشريعه در بسياري از علوم متبحر بود و مجلس درس برگزار مي‏كرد از جمله: دروس عالي فقه و اصول، رجال و درايه، تفسير و علوم قرآن، فلسفه و كلام، درس خلافيات كه در اين درس علت اختلاف نظريات و فتواهاي فقيه بررسي مي‌شد.

اساتيد

شيخ الشريعه در محضر بزرگان بسياري كسب علم و عمل كرده است كه برخي از اين اساتيد بزرگ را نام مي‏بريم: ملا حيدر علي اصفهاني، آية الله نصر الله مدرس، شيخ محمد صادق تنكابني، ملا احمد سبزواري، شيخ عبدالجواد خراساني، آية الله ملا محمد باقر اصفهاني، شيخ حسين علي تويسركاني ملايري، آية الله شيخ محمد تقي هروي، آية الله شيخ محمد رحيم بروجردي، آية الله شيخ محمد حسين كاظميني و آية الله حبيب الله رشتي.

آثار و تاليفات

مرحوم شيخ كتابها و تاليفات گرانبهايي به يادگارگذارده است كه هر كدام نشانگر تبحر و وسعت اطلاعات او در علوم اسلامي است كه برخي از اين آثار عبارتند از: انارة الحالك في قراية ملك و مالك، ارث الزوجة من ثمن العقار، صيانة الابانة عن وصمة الرطانه، افاضة التقدير في احكام العصير، قاعدة لا ضرر، قاعدة طهارت، قاعدة الواحد البسيط، رساله‏اي در متمم كر، رساله‏اي در جلود سباع و ديگر كتابها.

شاگردان

صدها نفر از طلاب علوم ديني در جلسات درس ايشان شركت مي‌كردند كه بسياري از آنان بعدها در زمره بزرگان و مراجع تقليد قرار گرفتند، كه برخي از اين بزرگان عبارتند از: شيخ عبدالكريم حايري، سيد محمد حسين بروجردي، سيد ابوالقاسم خويي، سيد ضياء الدين عراقي، سيد شهاب الدين مرعشي نجفي، سيد عبدالهادي حسيني شيرازي، سيد محسن طباطبايي حكيم، سيد محمد كوه كمره‌اي، سيد محمد تقي خوانساري، محمد علي شاه آبادي و ديگر بزرگان.


مرجعيت

پس از وفات آيت الله ميرزا حبيب الله رشتي و آيت الله شيخ محمد حسين كاظميني شماري از مردم از آيت الله العظمي شيخ الشريعه اصفهاني تقليد مي‌كردند ولي پس از رحلت ميرزا محمد تقي شيرازي، شيخ ‏الشريعه يگانه مرجع جهان تشيع شد. با اين حال وي رهبري ديني را چون باري سنگين بر دوش خود احساس مي‌كرد. او در خلوت ديده شده بود كه با اشك چنين مناجات مي‌كرد: "خدايا، در آخرين روزهاي زندگيم در دنيا به رياست مبتلا شده‌ام! و بايد سنگيني اين بار امانت را به دوش كشم! بارالها، من طاقت تحمل اين امر بزرگ را ندارم."

فعاليتهاي سياسي

يك سال پس از انقلاب مشروطه دو كشور استعمارگر روسيه و انگلستان در يك توافق سري ايران را به 3 منطقه تقسيم كردند؛ مناطق جنوبي سهميه انگلستان و شمال ايران از آن روسيه شد و براي آنكه با هم اختلافي پيدا نكنند قسمتهاي مركزي را به عنوان منطقه بي‌طرف سهم ايران قرار دادند. در اين هنگام كه تماميت ارضي و استقلال ايران در معرض خطر جدي قرار داشت، شيخ الشريعه و ديگر علما درسهاي حوزه علميه را تعطيل و خود را براي جهاد آماده كردند.

همچنين شيخ الشريعه در كنار ديگر علما در برابر هجوم اقتصادي دشمن دو اقدام مهم انجام داد: تشويق مردم به ايجاد شركت‌هاي تعاوني و تحريم خريد و فروش اجناس و وسايل روسيه و انگلستان.

در جايي ديگر، وقتي عراق در جنگ جهاني اول به تصرف انگلستان در آمد، شيخ الشريعه ضمن صدور فتواي جهاد خود به جبهه شتافت و فرماندهي جبهه قرنه را به عهده گرفت.

يكبار كه مجتهد مجاهد با كشتي كوچكي به طرف يكي از جبهه‌ها در حركت بود. كشتي آنها شكست و نزديك بود ايشان غرق شود كه ديگر مجاهدان وي را نجات دادند.

وفات

سرانجام مرحوم آيت الله العظمي شريعت اصفهاني پس از عمري تلاش در راه ترويج اسلام و قرآن، در پي بيماري سينه‏درد، در هشتم ربيع الثاني سال 1339 هجري قمري از دنيا رفت و بدن پاكش در جوار قبر امير مؤمنان علي(ع) به خاك سپرده شد.

منابع

فقهاي نامدار شيعه، عبدالرحيم عقيقي بخشايشي، قم، كتابخانه آيت الله العظمي مرعشي نجفي.

گنجينه دانشمندان، محمد شريف رازي، تهران، كتاب‏فروشي اسلاميه.

علماي معاصرين، ملاعلي واعظ خياباني تبريزي، تبريز.