آيت الله سيدمرتضي كشميري

عارف و فقيه نامدار آيت الله سيد مرتضي كشميري در هشتم ربيع الاول سال 1268 هجري قمري در كشمير هندوستان به دنيا آمد. پدر گراميش سيد مهدي شاه از علما، مدرسان و مبلغان كشمير به شمار مي‏رفت. آل‏كشمير از خاندان‏هاي معروف كشمير، قم و كربلا هستند كه عالمان و فقيهان معروفي از اين خاندان برخاسته است. آنچه در پي مي‏آيد شرحي است از حيات نوراني آن خادم معارف اهل‏بيت عصمت و طهارت(ع):

تحصيلات

سيد مرتضي اكثر كتب را در محضر پدرش آموخت. سپس در شانزده سالگي به قصد عتبات عاليات و تحصيل به نجف اشرف و كربلا معلي مهاجرت كرد.

آيت الله كشميري، در ميان عالمان نجف و كربلا از جايگاه علمي خاص برخوردار شد. همچنين علاوه بر احاطه بر زبان هاي فارسي، عربي و هندي در علوم حديث، فقه، اصول، اخلاق، فلسفه، رجال و ساير علوم اسلامي نيز تبحر پيدا كرد.

اساتيد

سيد مرتضي كشميري دركشمير، كربلا و نجف، علما و بزرگان بسياري بودند كه برخي از آنان عبارتند از: سيد مهدي كشميري پدر سيد مرتضي كه نهج البلاغه و شرح هدايه ملا صدرا و بعضي از مقدمات علوم حوزه را نزد ايشان فراگرفت. سيد محمد كشميري. محمد يوسف انصاري. محمد عبدالحليم انصاري. كه سيد مرتضي درسهاي رياضات، منطق و فلسفه را در كشمير نزد اين اساتيد آموخت. سيد مهدي قزويني. سيد حسين بهبهاني. شيخ محمد حسين كاظمي. شيخ محمد تقي هروي. ملا حسين قلي همداني. شيخ زين العابدين مازندراني حايري. ميرزا حسين خليلي تهراني. ميرزا محمد حسن شيرازي. سيد حسين ترك. شيخ محمد لاهيجي. شيخ نوح قرشي نجفي. شيخ محمد حسن ياسين بن محمد علي. سيد حسن بن سيد محمد رضا بحر العلوم و بسياري از علماي ديگر.

آثار و تأليفات

مرحوم آيت الله كشميري علاوه بر تدريس و تعليم شاگردان در تاليف و نوشتن كتاب نيز تبحر خاصي داشت و در علوم و رشته هاي متفاوتي از ايشان كتاب به جاي مانده است كه كتب ايشان عبارتند از: اعلام الاعلام في علم الرجال. حاشيه علي القوانين. حاشيه علي رياض المسايل سيد علي طباطبايي. تعليقه علي شرح الهداي للقاضي ميبدي. حاشيه علي شرح اللمعه. تعليقه علي تقويم المحسنين. رساله في اعمال الهندسه. شرح علي التحرير سلطان الحكماء. شرح علي صفحه الاسطرلاب للبهايي. رساله في البعد بين البلاد. تعليقه علي الحاشيه للمولي غلام يحيي. تعليقه علي الحواشي مير زاهد علي شرح التهذيب. تعليقه علي شرح التلخيص الچغميني. بحث في الاسطرلاب.. تعليقه علي رساله ابن فهد حلي. تعليقه علي أمل الآمل للحر العاملي. شرح مبحث الزوال. تعليقه علي رساله خلاصه الحساب للشيخ البهايي. تسليك النفس الي جانب القدس و كتب و آثار ديگر.

تدريس و شاگردان

مرحوم كشميري تا سال 1311 قمري به تحصيل مشغول بود و با وفات استاد اخلاقش يعني مرحوم همداني، ايشان رسما تدريس علوم دينيه را آغاز كرد.

سيد مرتضي كشميري در علوم متفاوتي احاطه داشت، اصول، فقه، اخلاق، حديث، تفسير و حتي علوم غير رسمي حوزه. از اين رو ايشان شاگردان فراواني را تحويل جامعه ديني كرد كه برخي از آنها عبارتند از: سيد محمود مرعشي نجفي. ميرزا ابراهيم تبريزي. شيخ علي قمي. شيخ محمد حسين بن محمد خليل شيرازي. سيد علم الهدي نقوي كابلي. سيد محمد موسي خلخالي. حاج آقا حسين طباطبايي قمي. ميرزا جواد آقا ملكي تبريزي. شيخ حسن علي نخودكي اصفهاني. شيخ عبدالكريم حايري يزدي. شيخ آقا بزرگ تهراني. شيخ محمد حسين غروي اصفهاني. شيخ حسين حيدر عاملي. سيد ناصر حسين لكنهوي. شيخ جواد شاه عبدالعظيمي. شيخ علي اكبر نهاوندي. سيد شهاب الدين مرعشي نجفي و بسياري از بزرگان ديگر.

مقام عرفاني

آيت الله سيد مرتضي كشميري در كنار مقام علمي از مقام معنوي و عرفاني خاصي برخوردار بود و به مدارج عالي كمال انساني دست يافته بود. در اينجا فقط به دو نمونه از كرامات ايشان توجه مي‏دهيم:

مورد اول: در كربلا يكي از طلاب آيت الله كشميري را به حجره خود دعوت نمود و او نيز قبول كرد. آن طلبه همراه آيت الله كشميري به سوي حجره‏اش آمد ولي ديد در حجره بسته است. آن طلبه از اين واقعه ناراحت شد و از آيت الله كشميري عذر خواهي كرد و گفت: اگر اجازه دهيد قفل را بشكنم. آيت الله كشميري فرمود: مشهور است كه اگر نام مادر حضرت موسي(ع) را بر قفل و در بسته بخوانند، بدون كليد باز مي‏شود. قطعاً نام و مقام مادر ما حضرت زهرا(س) از نام و مقام مادر حضرت موسي(ع) بالاتر است. از اين رو دستش را بر روي قفل در حجره گذارد و گفت: يا فاطمه(س). و فوراً قفل باز شد.

مورد ديگر: مرحوم سيد محمد نصير آبادي مي‏گويد: هنگامي كه آيت الله سيد مرتضي كشميري در عراق بود، يكي از دوستانم به نام نواب مولوي سيد اصغر حسين، به بيماري سختي مبتلا شد به طوري كه از معالجه نتيجه نگرفت. شبي در عالم رؤيا ديدم در باغ سبز و خرمي هستم و در آن جا قصر با شكوهي وجود دارد. چون در فكر درمان سيد اصغر حسين بودم، تصميم داشتم از آن باغ بيرون آيم، ناگاه صدايي از آن باغ شنيدم كه مي گفت: كجا مي‌روي؟ براي پرستاري از سيد اصغر حسين مي‌روم. او گفت: چرا به محضر سيد مرتضي كشميري نمي‌روي تا براي سيد اصغر دعا كند؟ گفتم: او در كجاست؟ گفت: در ميان همين قصر است. در عالم خواب به طرف قصر رفته و وارد قصر شدم سيد مرتضي را در مصلاي قصر ديدم. سلام كردم، جواب سلام مرا داد و لبخند زد. عرض كردم: براي شفاي سيد اصغر حسين دعا كنيد. ايشان دعا كرد. من از قصر بيرون آمدم. ناگاه از خواب بيدار شدم. دريافتم كه اول اذان صبح است. وضو گرفتم و نماز خواندم و سپس به خانه سيد اصغر حسين رفتم. ديدم آيت الله سيد مرتضي كشميري به عيادت ايشان آمده و در كنار بستر سيد اصغر حسين نشسته است، ماجراي خواب خود را براي آقا نقل كردم و تقاضاي دعا براي شفاي سيد اصغر حسين نمودم، سيد مرتضي گريه كرد و فرمود: شايد شخصي ديگري را ديده‏اي و به من فرمود: موضوع را مخفي بدار. براي شفاي سيد اصغر حسين دعا كرد، به طوري كه او همان روز شفاي كامل پيدا كرد.

وفات

سرانجام عارف و فقيه بزرگ آيت الله سيد مرتضي كشميري در چهاردهم شوال سال 1323 هجري قمري در شهر كاظمين از دنيا رفت. و بدن مطهرش بعد از غسل و كفن و نماز براي خاكسپاري به كربلا منتقل شد و بعد از تشييع باشكوهي در حرم حضرت سيد الشهداء(ع) نزديك باب زينبيه به خاك سپرده شد.

منابع

گنجينه دانشمندان، محمدشريف رازي، تهران، كتابفروشي اسلاميه.

معارف الرجال، محمد حرزالدين، قم، انتشارات مرعشي.

نشريه ستارگان حرم، شماره يازدهم.

نشريه خلق، شماره دهم.

نويسنده: سيدمحمد ناظم‏زاده‏قمي

سايت ابنا